Didactiek 1

2019-2020
This course is offered in Dutch. Some of the descriptions may therefore only be available in Dutch.

Course Objective

De cursus Didactiek 1 is onderdeel van de eerste fase (fase I) van de
Universitaire Lerarenopleiding (ULO) van de VU, en loopt parallel aan de
cursus Praktijk 1. De cursus is breed van opzet en omvat verschillende
onderdelen die in samenhang worden aangeboden: algemene didactiek (AD),
vakdidactiek (VD) en peergroup (PG).
Aan het eind van de cursus heeft de student de nodige basale algemeen
didactische en vakdidactische bagage aan te reiken die nodig is voor het
handelen als docent in simpele en overzichtelijke situaties op niveau
van één les. Hierbij wordt nadrukkelijk aangesloten bij de
ontwikkelingsfase waarin de docent-in-opleiding (dio) zich bevindt (zie
inhoud).

Course Content

De cursus is geordend rondom zogeheten kernpraktijken die fundamenteel
zijn voor het beroep van docent. Bij Didactiek 1 staan de volgende
kernpraktijken centraal: (1) contact maken, (2) de les starten, (3)
krediet opbouwen en uitgeven, (4) de les voorbereiden, (5) orde houden,
en (6) volledige instructie geven en de les afsluiten. De reikwijdte van
het didactisch denken en handelen is in deze eerste fase meestal nog
beperkt tot één les. De genoemde kernpraktijken komen expliciet aan de
orde bij AD. Bij VD wordt aangesloten bij deze kernpraktijken en wordt
de vertaalslag gemaakt naar het eigen (school)vak. Daarnaast worden bij
VD belangrijke vakdidactische concepten en werkwijzen geïntroduceerd.
Bij peergroup (PG) staat de eigen onderwijspraktijk van de
docent-in-opleiding (dio) centraal. Concrete vragen en situaties uit de
praktijk vormen aanleiding tot analyse en reflectie. Waar bij AD en VD
de nadruk ligt op de rollen van de uitvoerende en ontwerpende docent en
pedagoog, wordt bij PG nadrukkelijk vorm gegeven aan de rol van
onderzoekende professional.
De ervaring leert dat de kernpraktijken die bij Didactiek 1 centraal
staan bij de meeste dio’s uitgebreid aan de orde komen tijdens het
eerste deel van de praktijkstage (Praktijk 1). Alle inhoudscomponenten
uit deze cursus worden tijdens de bijeenkomsten en in verwerking
verbonden met de werkplekpraktijk van de student. De dio en de
werkplekbegeleider krijgen ook suggesties voor (observatie)opdrachten
die kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van de competenties die bij
deze kernpraktijken horen.

Teaching Methods

Alle onderwijs vindt plaats op de instituutsdag (maandag). Studenten
zijn de hele dag aanwezig. In de ochtend is er een hoor/werkcollege AD,
waarbij dio’s van verschillende vakken samen zitten. De colleges AD
worden steeds verzorgd door een tweetal docenten. In de middag is er een
werkcollege VD onder begeleiding van de vakdidacticus. Deze colleges
worden samen met dio’s van hetzelfde vak in verschillende
samenstellingen (homogeen en heterogeen) gevolgd.
Tenslotte zijn er, verspreid over de periode, drie PG bijeenkomsten,
waarbij dio’s van verschillende vakken in kleine groepen en onder
begeleiding de eigen onderwijspraktijk onder de loep nemen en eventuele
concerns daarbij bespreken.

Method of Assessment

Didactiek 1 wordt afgesloten met een startproef waarin de studenten
demonstreren dat zij één les kunnen ontwerpen en uitvoeren en kunnen
reflecteren op de manier waarop voorbereiding, uitvoering en afronding
hebben plaatsgevonden. De proef bestaat uit een lesontwerp (incl.
verantwoording op basis van theorie, en eigen leerdoelen bij deze les),
een videocompilatie (15 min.) van de gegeven les en een terugblik op de
les. Bij het ontwerpen en uitvoeren van de les staan de kernpraktijken
behandeld in de colleges algemene didactiek en vakdidactiek centraal
(met een focus op de les en de leerling). De terugblik op ontwerp en
uitvoering vindt plaats aan de hand van de perspectieven van een docent
als professional, ontwerper, uitvoerder en pedagoog, en de daarbij
behorende relevante theorie. De proef wordt beoordeeld aan de hand van
een beoordelingsformulier gerelateerd aan de rubrics die voor elk van de
docentperspectieven zijn geformuleerd voor fase I.
Bij alle onderdelen (AD, VD en PG) wordt een actieve houding van de
student gevraagd, zowel tijdens de bijeenkomsten als daarbuiten.
Regelmatig worden er verwerkingsopdrachten gegeven, waar individueel of
in groepsverband aan wordt gewerkt. Deze opdrachten worden formatief
geëvalueerd, onder andere door middel van (peer)feedback.

Literature

Bij deze cursus worden de volgende algemeen didactische handboeken
gebruikt:
- Ebbens, S. & Ettekoven, S. (2016). Effectief leren – basisboek.
Groningen: Noordhoff Uitgevers B.V.
- Korthagen, F. & Lagerwerf, B. (2014). Een leraar van klasse. Den Haag:
Boom Lemma Uitgevers
- Teitler, P. (2017). Lessen in orde. Bussum: Coutinho.
- Kohnstamm, R. (2009). Kleine ontwikkelingspsychologie: III de
puberjaren. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.
Oudere edities van bovenstaande boeken zijn over het algemeen goed
bruikbaar. Behalve van bovenstaande literatuur wordt veelvuldig gebruik
gemaakt van relevante en actuele wetenschappelijke literatuur. Deze
artikelen worden tijdens de cursus ter beschikking gesteld. De
literatuur die bij VD gebruikt wordt is afhankelijk van het schoolvak
waarvoor wordt opgeleid.

Additional Information

Beheersing van de inhoud van het desbetreffende schoolvak wordt als
voorkennis verondersteld.

General Information

Course Code O_MLDIDAC_1F
Credits 6 EC
Period P4
Course Level 400
Language of Tuition Dutch
Course Coordinator C.L. Geraedts
Examiner C.L. Geraedts
Teaching Staff drs. J. Quartel MA
prof. dr. M. Meeter
dr. O.P.M. van Buuren
dr. B. de Vries
drs. A.J.C. Monquil
drs. L.A. van der Bruggen
W. Maas
drs. N.H. Ypenburg
drs. E.D. van Noort
C.L. Geraedts
drs. J.K.W. Riksen
drs. H.R. Goudsmit
drs. Y.G. Meindersma
drs. I. Pauw
drs. C.D.P. van Oeveren
drs. S. Donszelmann
dr. H.B. Westbroek
dr. A.A. Kaal
dr. A. Handelzalts
R.B. van der Vos
drs. H. Stouthart
R.M.C. Canisius
drs. L.J. van Well-van Grootheest

Practical Information

You need to register for this course yourself

Teaching Methods Seminar, Lecture
Target audiences

This course is also available as: