Democracy and Constitutionalism

2026-2027

General Information

Course Code S_DR
Credits 6 EC
Period P5
Course Level 200
Language of Tuition Dutch
Faculty Fac. of Social Sciences and Humanities
Course Coordinator dr. P. Overeem
Examiner dr. P. Overeem
Teaching Staff dr. mr. A.J.G.M. van Montfort
dr. P. Overeem

Practical Information

You need to register for this course yourself. The (de)registration deadlines can be found on VU.nl

Teaching Methods Lecture

Target audiences

This course is also available as:

This course is offered in Dutch. Some of the descriptions may therefore only be available in Dutch.

Course Objective

De leerdoelen van deze cursus zijn als volgt:

Kennis en inzicht

(1) de belangrijkste beginselen en instellingen van de democratie en de democratische rechtsstaat, met name in Nederland;

(2) de belangrijkste concepten en inzichten uit het Nederlandse staats- en bestuursrecht en het Europees recht;

Vaardigheden

(3) de vaardigheid om sterke en zwakke kanten (vitaliteit en kwetsbaarheid) van de democratische rechtsstaat te herkennen en te analyseren;

(4) het vermogen om te reflecteren op de betekenis van de democratische rechtsstaat voor het democratisch gehalte van de Nederlandse samenleving;

(5) het vermogen om te reflecteren op de invloed van de democratische rechtsstaat op de werking van het openbaar bestuur in Nederland en op de wisselwerking tussen het openbaar bestuur en burgers.

Course Content

Het openbaar bestuur, alsook de politiek, speelt zich in Nederland af binnen de context van de democratische rechtsstaat. Dit is een cruciaal gegeven, maar het is niet zomaar duidelijk wat ermee wordt bedoeld. Dit vak heeft als voornaamste doel om de betekenis van de ‘democratische rechtsstaat’ (en van de samenstellende delen ‘democratie’ en ‘rechtsstaat’) te verhelderen. Daarbij worden ook elementaire juridische en historische inzichten aangereikt.

Aan de orde komen vragen als: Is een democratie ook altijd een rechtsstaat (en vice versa)? Wanneer zijn beleidsvoorstellen antidemocratisch en/of antirechtsstatelijk? Wat zijn kernmomenten in de totstandkoming van de democratische rechtsstaat in Nederland? Hoe kan een parlementaire democratie tegelijk een constitutionele monarchie zijn? Wat is het legaliteitsbeginsel? Wat houden de ministeriële verantwoordelijkheid en de vertrouwensregel in? Hoe onafhankelijk is onze rechtspraak? Wat zweren/beloven ambtenaren eigenlijk in hun ambtseed? Wat is precies een besluit? En wat een bestuursorgaan? Door welke factoren staat de democratische rechtsstaat onder druk? Wat wordt bedoeld met een ‘weerbare democratie’ en een ‘weerbare rechtsstaat’? Enzovoorts.

Deze onderwerpen zijn van groot belang voor allen (bestuurskundigen en anderen) die zich professioneel bezighouden met bestuur, beleid en politiek. Studenten zullen worden gestimuleerd om hierover niet alleen noodzakelijke kennis en inzichten op te doen, maar ook om kritisch te reflecteren op het functioneren van de democratische rechtsstaat en hun eigen rol daarin. In de colleges wordt voor academische gedachtenwisseling hierover ruimte geboden.

Additional Information Teaching Methods

Hoorcolleges

Method of Assessment

Tentamen

Literature

Wordt bekendgemaakt via Canvas