Kwartairgeologie

2019-2020

Doel vak

Het verwerven van kennis en inzicht met betrekking tot de opbouw van de
bodem van Nederland, en het ontstaan van het landschap als functie van
geologisch/geomorfologische processen, biologische processen,
klimaatveranderingen en ingrepen van de mens.

Aan het eind van de cursus heeft de student:
- een globaal overzicht van de benaderingen en technieken die gebruikt
worden in het Kwartairgeologisch onderzoek;
- kennis van natuurlijke klimaatveranderingen tijdens het Kwartair;
- een overzicht van de geologische opbouw van de Nederlandse ondiepe
ondergrond en de processen die daarvoor verantwoordelijk zijn geweest
- een overzicht van de verschillende landschapstypen en hun relatie tot
de ondergrond, bodembewegingen, klimaatverandering, zeespiegel variatie
en menselijke ingrepen.
- inzicht in het gebruik van de ondergrond (bijvoorbeeld grondwater;
koude/warmte opslag; grind, zand, en kleiwinning)

Inhoud vak

Het jongste deel van de aardgeschiedenis is sterk bepalend geweest voor
de genese van het huidige landschap. De wisseling van
klimaatomstandigheden, die het unieke karakter van het Kwartair bepaalt,
wordt in steeds meer detail onderzocht. Oorzaken en gevolgen
worden steeds duidelijker, waarbij voor de interactie tussen land,
oceaan en atmosfeer een belangrijke rol is weggelegd. Verticale
bodembewegingen (veroorzaakt door bijv. neotektoniek, compactie), de
klimaatfluctuaties van het Kwartair en het meer recente ingrijpen van de
mens zijn vastgelegd in afzettingen en landvormen. In deze cursus wordt
deze relatie aan de hand van de Kwartairgeologische en geomorfologische
opbouw en ontwikkeling van Nederland toegelicht. Geologie, geomorfologie
en bodemontwikkeling vormen in ecosystemen tevens een belangrijk deel
van de abiotische component. Andere abiotische componenten zoals
hydrologische processen en daarmee samenhangende stofstromen kunnen niet
begrepen worden zonder kennis van ontstaan en opbouw van de ondergrond.
Tenslotte vormen de abiotische landschapscomponenten ook de natuurlijke
ondergrond van de biotische componenten.

Onderwijsvorm

7 x 2 uur Hoorcollege

Toetsvorm

Tentamen, schriftelijke en/of meerkeuze vragen

Vereiste voorkennis

Systeem Aarde

Literatuur

Stouthamer, E., Cohen, K.M., Hoek, W.Z., 2015, De vorming van het land.
Perspectief Uitgevers.
EAN / ISBN: 9789491269110.

(voorheen: Berendsen, H.J.A., 2011, De vorming van het land - Inleiding
in de
geologie en de geomorfologie. Reeks Fysische Geografie van Nederland,
Van Gorcum, Assen. ISBN 9023247868)

met bijbehorende website "http://www.geo-vorming.nl", en uitgedeelde
teksten en dictaten.

Doelgroep

tweedejaarstudenten Aarde en Economie en Aardwetenschappen (richting
Aardoppervlak)

Overige informatie

Gastdocent: Kwartaigeologische delfstoffen: dr M. van der Meulen,
TNO-Geologische Dienst Nederland

Aanbevolen voorkennis

Bodemkunde, Geomorfologie A

Algemene informatie

Vakcode AB_1084
Studiepunten 3 EC
Periode P5
Vakniveau 200
Onderwijstaal Nederlands
Faculteit Faculteit der Bètawetenschappen
Vakcoördinator prof. dr. R.T. van Balen
Examinator prof. dr. R.T. van Balen
Docenten prof. dr. R.T. van Balen

Praktische informatie

Voor dit vak moet je zelf intekenen.

Voor dit vak kun je last-minute intekenen.

Werkvormen Werkcollege, Hoorcollege, Excursie