Geneesmiddelen

2019-2020

Doel vak

De cursus heeft als doel studenten inzicht te geven in de wijze waarop
geneesmiddelen worden voorgeschreven en gebruikt, en wat het effect is
(hoe geneesmiddelen werken), inclusief belangrijke bijwerkingen,
contra-indicaties en interacties. Daarnaast komen maatschappelijke
thema’s samenhangend met medicatiegebruik aan de orde (zoals
polyfarmacie en antibiotica resistentie).

Niveau 200: cursus met inleidend karakter, geen specifieke voorkennis
met betrekking tot geneesmiddelen maar wel is globale kennis van de
fysiologie en pathofysiologie van de belangrijkste orgaansystemen
verreist. Daarnaast is ervaring met zelfstandig studeren en het lezen
van wetenschappelijke artikelen gewenst.

Eindtermen
De student:
• Heeft kennis en inzicht in de begrippen farmacologie en
farmacotherapie
• Heeft kennis van en inzicht in de farmacodynamiek van geneesmiddelen
(werking en bijwerkingen)
• Heeft kennis van en inzicht in de farmacokinetiek van geneesmiddelen
incl de vier farmacokinetische kernprocessen (absorptie, distributie,
metabolisme en excretie (ADME))
• Heeft kennis van en inzicht in de farmacokinetische kernbegrippen:
absorptiesnelheidsconstante, first-pass effect, biologische
beschikbaarheid, enzymremming/inductie, eliminatiesnelheidsconstante,
compartiment, bloed hersenbarrière, eiwitbinding, enterohepatische
kringloop, klaring, 1e en nulde ordekinetiek, cumulatie, steady state,
halfwaardetijd en therapeutisch-toxische breedte en plasmacurve
(raam-curve model)
• Kan de belangrijkste algemene werkingsprincipes van geneesmiddelen
omschrijven
• Kan de belangrijkste groepen geneesmiddelen benoemen en hun
werkingsmechanisme omschrijven (incl belangrijke bijwerkingen,
interacties en contra-indicaties)
• Ziet het belang van samenwerking tussen 1e en 2e lijn geneeskunde
onderling, en met de apotheker bij het optimaliseren van medicamenteuze
therapie en therapietrouw
• Heeft kennis van en inzicht in een aantal belangrijke en actuele
thema’s in de gezondheidszorg rondom geneesmiddelen: zorgkosten,
vergrijzing (toenemende polyfarmacie), generiek voorschrijven,
doelmatigheid/richtlijnen, richtlijnontwikkeling, medicatieveiligheid,
pharmacovigilance/ bijwerkingen (LAREB), resistentie ontwikkeling
antibiotica, preventie en risicomanagement (CVRM, Diabetes Mellitus 2),
farmaceutische industrie, ontwikkeling en registratie van nieuwe
geneesmiddelen en beïnvloeding voorschrijvers door de farmaceutische
industrie
• Heeft kennis en inzicht in de rol die gezondheidswetenschappers hebben
en kunnen spelen in de voornoemde maatschappelijke thema’s rondom
geneesmiddelen
• Is in staat om op kritische wijze om te gaan met wetenschappelijke
artikelen mbt medicatie

Inhoud vak

Tijdens dit keuzevak staat de rol die medicijnen spelen in onze
gezondheidszorg centraal. Aan de hand van maatschappelijke thema’s en
epidemiologisch relevante aandoeningen worden veel gebruikte
geneesmiddelgroepen besproken. Daarnaast wordt er in dit keuzevak een
uitgebreide inleiding in de farmacotherapie en farmacologie gegeven.

Onderwijsvorm

Het regulier programma bestaat uit verschillende onderdelen van ± 56
contacturen met:
• Interactieve (hoor) colleges
• Practica (kennis maken met de praktijk van voorschrijven van
medicatie)
• Werkgroepen met studieopdrachten (critical appraisal van
wetenschappelijke artikelen over medicatie en farmaceutisch reclame
materiaal)
• e-learning

• Naast het reguliere cursusprogramma zullen er tijdens dit keuzevak
verschillende facultatieve mogelijkheden worden geboden om te leren in
de echte praktijk. Studenten kunnen participeren in innovatieve
projecten waarbij echte geneesmiddel problemen centraal staan (een
voorbeeld hiervan is de Studentenpoli VUmc).

Toetsvorm

Kennis en inzicht met betrekking tot de in de cursus behandelde
onderwerpen zal worden getoetst met een tentamen bestaande uit multiple
choice vragen (60%) en open vragen (40%).

Vereiste voorkennis

Globale kennis van de fysiologie en pathofysiologie van de belangrijkste
orgaansystemen (hart, longen, nieren, lever etc)

Literatuur

Als naslagwerk staat het Farmacotherapeutisch Kompas centraal. Dit is te
vinden op http://www.farmacotherapeutischkompas.nl (gratis, tevens
gratis als app verkrijgbaar).
Verplicht zijn het boek Farmacotherapie op Maat, het boek Medical
Pharmacology at a Glance en Understanding and responding to
pharmaceutical promotion.

In Farmacotherapie op Maat worden de farmacologie globaal en de
farmacotherapie uitgebreid beschreven, geïllustreerd met enkele
patiënten casussen. In Medical Pharmacology at a glance worden de
werkingsmechanismen van de belangrijkste groepen geneesmiddelen kort en
bondig beschreven en geïllustreerd met verhelderende schema's. In
Understanding and responding to pharmaceutical promotion wordt
beschreven hoe (toekomstige) medewerkers in de gezondheidszorg om moeten
gaan met marketing en beïnvloeding door de (farmaceutische) industrie.

• Vries TPGM de, Henning RH, Bortel van L. Farmacotherapie op maat; een
rationele methode. Maarsen, Elsevier, 2e druk (2006): ISBN 9035 2286 50;
kosten ± 30,- euro

• Medical Pharmacology at a glance; Neal 7e druk; Blackwell Science;
ISBN
97880470657898, kosten ± 30 euro

• Understanding and responding to pharmaceutical promotion. A practical
guide. 1e druk WHO/ Health Action International 2005. (via link; op
Canvas gratis beschikbaar)

Doelgroep

Keuzevak voor eerste en tweedejaars BSc Gezondheidswetenschappen.

Afwijkende intekenprocedure

Keuzevak

Algemene informatie

Vakcode AB_1127
Studiepunten 6 EC
Periode P5
Vakniveau 200
Onderwijstaal Nederlands
Faculteit Faculteit der Bètawetenschappen
Vakcoördinator J. Tichelaar BSc
Examinator J. Tichelaar BSc
Docenten

Praktische informatie

Voor dit vak moet je zelf intekenen.

Voor dit vak kun je last-minute intekenen.

Werkvormen Hoorcollege, Werkgroep
Doelgroepen

Dit vak is ook toegankelijk als: