Farmacologie

2019-2020

Doel vak

Leerdoelen

• De student kan beschrijven wat bedoeld wordt met de termen:
werkingsmechanisme, indicatie, contra-indicatie, placebo, therapietrouw,
farmacodynamiek en farmacokinetiek.
• De student heeft inzicht in de algemene mechanismen die ten
grondslag liggen aan de werking en bijwerking(en) van geneesmiddelen
(farmacodynamiek), kent de betekenis van de begrippen ligand-gestuurd
ionkanaal, G-eiwit gekoppelde receptor, receptor met enzymatische
activiteit, ligand-geactiveerde transcriptiefactor, transporter,
ionkanaal, affiniteit, potentie, intrinsieke activiteit, effectiviteit,
EC50/ED50, Emax, specificiteit, selectiviteit, agonist, partiële
agonist, inverse agonist, (reversibele/competitieve en irreversibele)
antagonist, desensitisatie en desensitisatie-mechanismen, kan deze
begrippen uitleggen en toepassen in berekeningen omtrent de werking van
geneesmiddelen.
• De student kan een omschrijving geven van de processen die ten
grondslag liggen aan de opname, verdeling, afbraak en uitscheiding van
geneesmiddelen (farmacokinetiek) en de rol hiervan bij het verklaren van
geneesmiddelwerking, geneesmiddelinteracties en toxiciteit uitleggen.
• De student kan de mathematische uitwerking voor de bepaling van
deze grootheden toepassen voor het afleiden van farmacokinetische
kengetallen (biologische beschikbaarheid, verdelingsvolume, plasma
eliminatie halfwaardetijd, klaring, oplaaddosis, therapeutische breedte,
therapeutische index, veiligheidsindex) en de relatie tussen deze
parameters en het doseringsschema van geneesmiddelen uitleggen.
• De student kan de beschreven farmacologische principes, concepten
en begrippen toepassen in "eenvoudige" medische probleemstellingen
(bijvoorbeeld; hart/hypertensie, diabetes mellitus, pijn, depressie, m.
Parkinson), hierbij rekening houden met de invloed van individuele
persoonskenmerken zoals leeftijd, geslacht, (co)-medicatie en
morbiditeit, en gebruik maken van betrouwbare bronnen van informatie
omtrent geneesmiddelwerking en veiligheid.
• De student kent de begrippen Fase 1-4 onderzoek,
pharmacovigilance, (randomized en cross-over) clinical trial,
pharmacoepidemiology, case-control en cohort study, number needed to
treat/harm, good clinical practice, METc, verklaring van Helsinki en kan
de verschillen tussen de verschillende fases en vormen van het klinisch
geneesmiddelenonderzoek beschrijven.
• De student doet praktische ervaring op met de voorbereiding,
uitvoering en verslaglegging van experimenteel (farmacologisch)
onderzoek in een laboratorium setting.
• Aan academische vaardigheden komen de volgende aan bod tijdens
deze cursus: schrijfvaardigheden (practicumverslag), Engels (literatuur,
leerboek), onderzoek vaardigheden (data verzameling, analyse en
interpretatie), oordeelsvorming en klinisch redeneren (tijdens
werkcolleges).

Inhoud vak

Farmacologie is de wetenschap die de werking van geneesmiddelen in het
lichaam beschrijft en verklaart. Zij staat daarom ook wel bekend als
geneesmiddelenleer. De farmacologie wordt verdeeld in twee
hoofdgebieden, t.w. de algemene farmacologie, die zich richt op de
principes van farmacodynamiek en farmacokinetiek, en de systeem
farmacologie, die zich bezighoudt met de moleculaire werkingsmechanismen
van geneesmiddelen op cellen, weefsels, organen en orgaansystemen.
Tijdens de cursus farmacologie staat, o.m. ondersteunt door een "hands
on" practicum en werkcolleges in kleine(re) groepen, het verkrijgen van
inzicht in de principes en basisconcepten van de algemene farmacologie
centraal, voor zover van belang voor het begrijpen van
geneesmiddelwerking in het menselijk lichaam. Voorbeelden uit de systeem
farmacologie (farmacologie van hypertensie/hart, diabetes mellitus,
pijn, depressie, m. Parkinson) zullen worden gebruikt ter illustratie
van de toepassing van deze principes en basisconcepten in de
farmacotherapie en voor de verklaring van bijwerkingen,
geneesmiddelinteracties en geneesmiddeltoxiciteit. De rol van
individuele patiëntkenmerken en factoren hierbij wordt benadrukt (i.h.b.
sexe, leeftijd, co-morbiditeit/polyfarmacie, therapietrouw,
farmacogenetica / "personalised medicine"). Daarnaast wordt ingegaan op
de principes en de verschillende fases van het klinisch
geneesmiddelenonderzoek, de wet en regelgeving hieromtrent en de rol van
overheid en farmaceutische industrie bij geneesmiddelontwikkeling, -
toepassing en -veiligheid.

Onderwijsvorm

• Practicum: Studenten volgen een practicum, waarbij aan
geïsoleerde organen van proefdieren de farmacologische beïnvloeding van
orgaanwerking zelfstandig wordt bestudeerd. Studenten bereiden de
experimenten voor en presenteren een kort schriftelijk verslag van hun
resultaten aan de practicum begeleiders. Volgen van het practicum is
verplicht.
• Werkcolleges: Studenten worden aangezet tot actief leren d.m.v.
het voorbereiden van werkcolleges gegeven aan een groep studenten.
Centraal element hierbij is een klinische casus (voor
ziektebeelden zie boven) aan de hand waarvan studenten antwoorden
voorbereiden op vragen die betrekking hebben op algemeen
farmacologische- en/of systeem farmacologische aspecten van de casus.
Volgen van de werkcolleges is verplicht.
• Hoorcolleges: Een beperkte set van hoorcolleges dient ter
introductie van de thema’s die onderwerp zijn van de werkcolleges.
Daarnaast worden hoorcolleges gebruikt voor bespreking van specifieke
onderwerpen, zoals de principes van het klinisch geneesmiddelenonderzoek
e.d.. Volgen van de hoorcolleges is facultatief.

Colleges: 27 uur
Flipped classroom (FTC): 12.5 uur
Practica: 8 uur per groep
Zelfstudie (waaronder het voorbereiden op de FTCs en het maken van het
practicum verslag): 120,5 uur

De FTCs en de practica zijn verplicht.

Toetsvorm

• Tentamen:
 Vragen: gesloten
 Afname: schriftelijk

• Weging toetsonderdelen:
 Tentamen, d.w.z. toetsing van de hoorcolleges: 60%.
 Toetsing van de flip-the-classroom sessies (FTCs): 40%. Toetsing van
de FTCs vindt plaats d.m.v. een toets aan het eind van ieder, in totaal
5, FTCs. Hiervan worden de 4 hoogste cijfers genomen en het gemiddelde
hiervan is het eindcijfer voor de FTC.
 NB: het eindcijfer wordt alleen gegeven bij een voldoende voor het
practicumverslag.

• Compensatie:
 De cursus is gehaald als het gemiddelde cijfer van de toetsing van de
hoorcolleges en de FTCs gelijk of hoger is dan een 5,5.

• Herkansing opdrachten:
 De FTCs worden beschouwd als praktische oefeningen en kunnen dus niet
worden herkanst. Het cijfer van de FTCs blijft gehandhaafd bij
hertentamens.
 Het als voldoende beoordeeld practicumverslag geeft toegang tot
hertentamens en de mogelijkheid tot vrijstelling voor het practicum in
het volgend academisch jaar.
 Bij een onvoldoende voor het practicumverslag heeft de practicumgroep
tot een week voor het tentamen van de hoorcolleges de tijd om de
practicumopdracht alsnog met een voldoende af te sluiten.
 De volgende herkansingsmogelijkheid voor het practicumverslag is in
het volgend academisch jaar.

• Leerlijn Academische Vaardigheden (ACVA):
 Academische houding: in practicum verslag, flipped classroom: klinisch
farmacologische casus (formatief)
 Informatievaardigheden: t.b.v. practicumverslag (summatief)
 Schrijfvaardigheden: practicumverslag (summatief)
 Samenwerken: in practicum (formatief)
 Klinisch redeneren: in flipped classroom: klinisch farmacologische
casus (summatief en formatief)

• Leerlijn Onderzoeksmethoden en Statistiek:
 Onderzoeksmethoden theorie: in hoorcollege, flipped classroom:
klinisch farmacologische casus (formatief en summatief)
 Onderzoeksmethoden praktijk: in practica, labvaardigheden, uitwerken
data (formatief en summatief)

• Leerlijn International Science Communication:
 Engels lezen: leerboek (formatief)

Literatuur

Rang and Dale’s Pharmacology (relevante hoofdstukken) + inhoud
hoorcolleges, werkcolleges, practicum en evt. ander aangeboden
lesmateriaal.

Doelgroep

BSc Gezondheid en Leven Jaar 2
Major Biomedische Wetenschappen (BMW) en major Klinische Wetenschappen
(KW)
Verplichte cursus

Overige informatie

Overige informatie volgt via Canvas.




Docenten:
Dr. M. Wilhelmus, Dr. B. Drukarch, Ing. C.A.M. Jongenelen

Afwijkende intekenprocedure

Je tekent jezelf in voor de module, hoorcollege en tentamen via VU-net. Intekening op de werkcolleges en practica gaat via canvas.

Aanbevolen voorkennis

Scheikunde, (Cel)Biologie, Biochemie

Algemene informatie

Vakcode AB_1179
Studiepunten 6 EC
Periode P5
Vakniveau 200
Onderwijstaal Nederlands
Faculteit Faculteit der Bètawetenschappen
Vakcoördinator dr. M.M.M. Wilhelmus
Examinator dr. M.M.M. Wilhelmus
Docenten C.A.M. Jongenelen BSc
dr. M.M.M. Wilhelmus
dr. B. Drukarch

Praktische informatie

Voor dit vak moet je zelf intekenen.

Voor dit vak kun je last-minute intekenen.

Werkvormen Hoorcollege, Practicum*, Werkcollege*

*Voor deze werkvorm kun je geen groep kiezen, je wordt hiervoor ingedeeld.

Doelgroepen

Dit vak is ook toegankelijk als: