Humane evolutie

2019-2020

Doel vak

Het doel van de cursus is inzicht te verkrijgen in de centrale rol van
evolutionaire processen bij de vorming van de hoofdlijnen van het leven
op aarde en de evolutie van de mens in het bijzonder. Een belangrijk
doel van de cursus is de onderliggende evolutionaire principes te
analyseren en te beschrijven in een schriftelijk verslag (essay).

Leerdoelen:
Na afloop van de cursus is de student in staat:
• de voornaamste chemische bouwstenen van het leven te benoemen;
• de verdeling van macromoleculen over de stamboom van het leven en hun
functionele betekenis te beschrijven;
• de belangrijkste bewijzen voor evolutie te omschrijven;
• de hoofdtijdperken in de evolutionaire geschiedenis aan te geven;
• de hoofdlijnen van de evolutie van gewervelde dieren te omschrijven
• de voornaamste bouwplan-kenmerken van vertebraten, inclusief primaten
en de mens, te benoemen;
• te omschrijven welke factoren het ontstaan en behoud van genetische
variatie bepalen;
• te berekenen hoe genfrequenties veranderen;
• het effect van selectie op genotype en fenotype te beschrijven;
• de mechanismen van soortvorming te omschrijven;
• op basis van een wetenschappelijk artikel zelf een fylogenetische
reconstructie te maken van de evolutie van mensachtigen;
• aan de hand van een wetenschappelijk artikel een discussie te voeren
over genetische variatie, seksuele selectie en partnerkeuze bij de mens;
• tot het schrijven van een essay over kenmerken en evolutionaire en
genetische aspecten van leven onder extreme omstandigheden.

Inhoud vak

Theoretisch deel (gegeven als college, werkcollege en e-learning)
• Ontstaan en ontwikkeling van de aarde; geologische tijdperken en
fossielen;
• Chemische aspecten van de ontwikkeling van het leven op aarde;
• De werking van evolutie: de genetische motor, natuurlijke selectie,
soortvorming en extinctie;
• Genetische variatie, genetisch evenwicht, koppelingsevenwicht tussen
loci, genetische drift, flessenhalseffecten;
• Fylogenetische analyse, cladistiek, soortvorming;
• Evolutie en diversiteit van leven: genotypische en fenotypische
diversiteit;
• Evolutiebiologie in het dagelijks leven.
• Evolutie en bouwplannen van gewervelde dieren, inclusief evolutie en
gedrag van de mens.

Praktisch deel:
• Excursies naar het Museon;
• Computerpracticum: opstellen van fylogenetische bomen;
• Uitwerken themaopdracht door het bestuderen van een aantal
wetenschappelijke artikelen, die te plaatsen in de context van de
behandelde theorie over evolutie, en te bewerken tot een essay.

Onderwijsvorm

Hoorcolleges (38 uur)
Werkcolleges / computerpractica (11 uur)
Excursies (2 uur)
Project (themaopdracht) (30 uur)
Toets/tentamen (5 uur)
Zelfstudie (82 uur)

De excursie, werkcolleges/computerpracticum en het project zijn
verplicht.

Docenten
Dr.Ir. C.A.M. van Gestel (cursusleider), Prof.dr. J. Ellers, Dr. W.H.
Halfwerk

Toetsvorm

• Deeltentamens:
 Vragen:
i. Toets halverwege de cursus: multiple choice
ii. Schriftelijk eindtentamen: essayvragen
Toetsing omvat vragen over de leerstof uit het boek, de colleges,
werkcolleges, het computerpracticum en de studiehandleiding. Toetsing
vindt plaats op zowel kennis van als inzicht in de leerstof.
 Afname: schriftelijk
 Herkansing deeltentamens: tezamen

• Weging toetsonderdelen:
 Toets: 33,3%
 Tentamen: 33,3%
 Schriftelijk verslag (essay) van de themaopdracht: 33,3%

• Compensatie:
 Het cijfer voor het schriftelijk verslag (essay) van de themaopdracht
en het tentamen moeten voldoende zijn; het cijfer voor de toets kan
worden gecompenseerd door het tentamencijfer.

• Herkansing opdrachten:
 Bij hertentamen moment

• Leerlijn Academische Vaardigheden (ACVA):
 Academische houding: in werkcolleges waarin vragen over theorie worden
behandeld aan hand van artikelen, en essay schrijven over artikel
(formatief).
 Informatievaardigheden: essay schrijven op basis van aangereikt
artikel en zelf gezochte literatuur (summatief).
 Schrijfvaardigheden: essay (summatief).

• Leerlijn International Science Communication:
 Engels lezen: lezen literatuur voor werkcolleges en voor schrijven
essay (formatief).

Literatuur

• Van Straalen, N.M., Roelofs, D. (2017). Evolueren wij nog? Amsterdam
University Press B.V., Amsterdam. Prijs ongeveer 25 euro.
• Excursie naar het Museon; kosten ongeveer 10 euro.

Doelgroep

BSc Gezondheid en Leven Jaar 2
Major Biomedische Wetenschappen (BMW) en major Klinische Wetenschappen
(KW)
Keuzecursus

Overige informatie

Een deel van deze cursus zal samen worden gevolgd met eerstejaars
studenten Biologie.

Algemene informatie

Vakcode AB_1226
Studiepunten 6 EC
Periode P2
Vakniveau 200
Onderwijstaal Nederlands
Faculteit Faculteit der Bètawetenschappen
Vakcoördinator prof. dr. ir. C.A.M. van Gestel
Examinator prof. dr. ir. C.A.M. van Gestel
Docenten prof. dr. ir. C.A.M. van Gestel
prof. dr. J. Ellers

Praktische informatie

Voor dit vak moet je zelf intekenen.

Voor dit vak kun je last-minute intekenen.

Werkvormen Werkcollege, Deeltoets extra zaalcapaciteit, Hoorcollege, Excursie, Computerpracticum
Doelgroepen

Dit vak is ook toegankelijk als: