Moleculaire celbiologie

2019-2020

Doel vak

Aan het einde van de cursus kan de student:
• uitleggen wat de relatie is tussen vorm en functie van cellen
• aan de hand van het spijsverteringssysteem als voorbeeld uitleggen hoe
cellen samen een weefsel vormen
• de lichtmicroscoop gebruiken voor analyse van histologische preparaten
• de structuur en organellen van de cel tekenen, en daarbij uitleggen
hoe deze onderdelen functioneren
• opnames van de electronenmicroscoop gebruiken voor analyse van
ultrastructuren in cellen
• uitleggen hoe eiwitten en lipiden in de cel worden getransporteerd om
op hun plek van bestemming komen
• uitleggen hoe zelfvernieuwing van cellen (stam cellen) gereguleerd is,
en hoe dit essentieel is voor vorming en onderhoud van weefsels

Inhoud vak

Week 1: “Grondweefsels, Epitheelweefsel”
De principes van weefselopbouw, celtypen, en het grondweefsel epitheel
worden in hoorcolleges uitgelegd. In een microscopiepracticum worden de
onderwerpen verdiept.
Week 2: “Bindweefsels, Spierweefsel”
De grondweefsels bindweefsel en spierweefsel worden in hoorcolleges
uitgelegd. In een microscopiepracticum worden de onderwerpen verdiept.
Week 3: “Zenuwweefsel, Spijsverteringsstelsel ”
Het grondweefsels zenuwweefsel wordt in hoorcolleges uitgelegd. De bouw
van het spijsverteringsstelsel, bestaande uit verschillende weefsellagen
en celtypen, wordt in hoorcolleges uitgelegd. In een
microscopiepracticum worden de onderwerpen verdiept.
Week 4: “Cellulaire verbindingen, Celorganellen“
De verschillende verbindingen tussen cellen onderling en met de
extracellulaire matrix zal behandeld worden in hoorcolleges. De opbouw
van cellen met organellen en de basis van intracellulaire processen zal
worden behandeld in een hoorcollege. In computerpractica maken we voor
onderzoeksmethodologie de stap in schaal van lichtmicroscopie naar
elektronenmicroscopie, met een focus op de structuur van celorganellen
en celtype specifieke structuren
Week 5: “Cellulair transport”
De verschillende transportsystemen binnen in de cel, en over
celmembranen, worden behandeld in hoorcolleges. In een computerpracticum
wordt de ultrastructuur van transportorganellen behandelt. In
werkcollege wordt aandacht besteedt aan de dynamiek en regulatie van
transportprocessen in de cel en de relevantie daarvan voor
ziekteprocessen.
Week 6: “Cytoskelet, Celcyclus”
De rol van het cytoskelet bij de structuur van de cel,
transportprocessen binnen de cel, en structuurveranderingen van de cel
als dynamische reactie op de omgeving zullen worden besproken. De
relatie van structuur en functie van deze componenten zal specifiek
aandacht krijgen. De processen die celdeling en celdood reguleren zullen
worden behandeld in het hoorcollege en in het werkcollege zullen we deze
processen volgen in het epitheel van de darm.
Week 7: “Cellulaire communicatie en stamcellen”
De eiwitten die een rol spelen in cel-cel communicatie zullen worden
besproken, als wel de mechanismen die zelfvernieuwing van stamcellen
reguleren. Specifiek zal daarbij worden ingegaan op structuren die ook
in het microscopie practicum zullen worden behandeld.
Signaaltransductie-mechanismen van celmembraan tot celkern zullen
aandacht krijgen, i.h.b. de rol van G-eiwitten, second messengers,
kinasen, en effector eiwitten, in zowel normale cellulaire processen als
in kanker. De transcriptionele mechanismen voor celvernieuwing worden
besproken aan de hand van specifieke weefsels waar stamcellen van groot
belang voor zijn.

Onderwijsvorm

• Hoorcolleges 28 uur.
• Microscopie-practicum 12 uur. Een zwaartepunt van deze cursus is het
aanleren van microscopie vaardigheden en daarmee toepassen van inzicht
in de relatie vorm-functie van cellen.
• Werkcolleges 18 uur. A) Het verworven inzicht van vorm-functie van
cellen op het niveau van lichtmicroscopie wordt doorgetrokken naar
elektronenmicroscopie. De nadruk ligt op het integreren van de schaal
van deze twee onderzoeksmethodes en het inzicht verwerven in de functie
van subcellulaire structuren. B) De dynamiek van transportprocessen zal
worden getoond aan de hand van video’s en bediscussieerd naar aanleiding
van vraagstukken.

Toetsvorm

Tentamen:
Deeltentamen histologie (40%), digitaal
Deeltentamen celbiologie (60%), digitaal
De deeltentamens toetsen ook praktische inzichten.
Resultaten van de deeltentamens zijn onderling compenseerbaar en moeten
samen voldoende (5.5) zijn.
Practicum: aanwezigheid en deelname, beide moeten voldoende zijn.

Mocht je de cursus niet hebben gehaald (recidivist), dan dien je het
jaar erop weer beide deeltentamens (Histologie en Cel Biologie) te doen.
Een positieve beoordeling voor de practica en werkgroepen blijft wel
geldig voor 2 jaar. Als je deelname aan practica en werkgroepen niet
voldoende was moeten alle practica en werkgroepen weer gevolgd worden.
Graag navragen bij de coordinator wanneer hier vragen over zijn.

Literatuur

Martini: Fundamentals of Anatomy and Physiology, Benjamin Cummings
Alberts, Bray, Hopkin, Johnson, Lewis, Raff, Roberts, Walter: Essential
Cell Biology, Garland Science

Doelgroep

1ste jaar Biologie

Algemene informatie

Vakcode AB_1245
Studiepunten 6 EC
Periode P4
Vakniveau 100
Onderwijstaal Nederlands
Faculteit Faculteit der Bètawetenschappen
Vakcoördinator dr. M.H.G. Verheijen
Examinator dr. M.H.G. Verheijen
Docenten dr. S. Luirink
prof. dr. A.B. Smit
dr. M.H.G. Verheijen
J.R.T. van Weering MA
dr. V.M. Heine

Praktische informatie

Voor dit vak moet je zelf intekenen.

Voor dit vak kun je last-minute intekenen.

Werkvormen Werkcollege, Deeltoets extra zaalcapaciteit, Hoorcollege, Werkgroep, Computerpracticum, Practicum
Doelgroepen

Dit vak is ook toegankelijk als: