Tektoniek

2019-2020

Doel vak

Na deze cursus heb je inzicht in de opbouw van de aarde en hoe de
verschillende lagen waarin de aarde wordt ingedeeld (korst, mantel,
lithosfeer, astenosfeer, oceanisch of continentaal) reageren op
spanningen en warmte. Je kunt uitleggen hoe fundamentele verschillen in
materiaaleigenschappen leiden tot uiteenlopende grootschalige topografie
en structuren, zowel onder rek als onder druk.

Inhoud vak

Tektoniek gaat over alle fysische processen die tot geologische
structuren op regionale schaal leiden. In de cursus zal dan ook aandacht
besteed worden aan de opbouw van de aarde, de eigenschappen van
verschillende lagen (korst, mantel, lithosfeer, astenosfeer) of
verschillende samenstelling (oceanisch vs continentaal) en hoe gesteente
in deze lagen reageren op spanningen. Dit gebeurt aan de hand van de
geofysische en geologische oorzaken en consequenties van de fundamentele
deformatieprocessen extensie en verkorting. De cursus is als volgt
opgebouwd:

- Plaattektoniek: algemene inleiding, beweging van platen, krachten op
platen, spanning in de aardkorst, opbouw van de aarde, isostatie,
flexuur, thermische structuur, rheologie, verticale en horizontale
bewegingen aan het aardoppervlak;
- Divergentie van lithosfeerplaten: het opbreken van een continent tot
een volledige oceaan. Met extra aandacht voor de vorming van
extensie-bekkens. Stretching modellen en invloed van temperatuur en
gesteente-eigenschappen op bekkenvorming. Pre-rift, syn-rift, post-rift
stadia;
- Transforme beweging van lithosfeerplaten: strike-slip breuken en
gebergtes;
- Convergentie van lithosfeerplaten; met minstens 1 oceanische plaat,
subductiezones en hun ontstaan; met 2 continentale platen; relatie
tussen gebergtevorming en erosie. Ontstaan en deformatie van
sedimentaire bekkens in convergente systemen.

Bij een van de colleges ga je aan de slag met de geologische
voorbereiding van het aansluitende eerstejaars veldproject. Daar
bespreken we tektonische kennis die hiervoor zeer nuttig is.

Onderwijsvorm

Hoorcollege met opdrachten (24 uur), practica (2 uur), verslag (4 uur),
voorbereiding veldwerk (2 uur), zelfstudie (bestuderen literatuur).

Toetsvorm

Verslag over practica (20%), examen (80%). Voor het tentamen moet je
cijfer hoger zijn dan een 5.0.

Literatuur

Ben A. van der Pluijm, Stephen Marshak, Earth structure: An
introduction to structural geology and tectonics, 2e druk (2004); W.W.
Norton & Company; New York, NY, 10110 USA; of on-line versie daarvan en
handouts.

Doelgroep

Eerstejaars studenten Aardwetenschappen

Algemene informatie

Vakcode AB_450066
Studiepunten 3 EC
Periode P5
Vakniveau 100
Onderwijstaal Nederlands
Faculteit Faculteit der Bètawetenschappen
Vakcoördinator dr. R.J.G. Kaandorp
Examinator dr. B. Andeweg
Docenten dr. B. Andeweg

Praktische informatie

Voor dit vak moet je zelf intekenen.

Voor dit vak kun je last-minute intekenen.

Werkvormen Werkcollege, Werkgroep, Practicum
Doelgroepen

Dit vak is ook toegankelijk als: