Methodologie en onderzoek in de biologie

2019-2020

Doel vak

De cursus laat de student voor het eerst kennis maken met
onderzoeksmethodologie, theorie en toepassing van beschrijvende en
eenvoudige verklarende statistiek en de basale principes van
wetenschappelijk schrijven. Een en ander wordt geplaatst in de
wetenschappelijk empirische cyclus.
Eindtermen:
De student is in staat
• op een efficiënte manier gegevens grafisch en numeriek m.b.v. Excel
samen te vatten en te presenteren;
• de rekenregels van de kansrekening te verklaren en toe te passen;
• de kansverdelingen van discrete kansvariabelen (Binomiale verdeling,
Poisson verdeling) en continue kansvariabelen (Normale verdeling,
t-verdeling) te benoemen en m.b.v. tabellen en m.b.v. Excel toe te
passen;
• uitte leggen wat de relatie tussen populaties en steekproeven is en te
laten zien hoe je uit een populatie een verantwoorde steekproef neemt;
• de verschillende behandelde onderzoekdesigns te benoemen, te
beschrijven en kritisch te beschouwen;
• de basisprincipes van statistisch toetsen en de achtergrond van
betrouwbaarheidsintervallen uit te leggen;
• uit te leggen hoe kansmodellen gebruikt worden om
overschrijdingskansen te berekenen en betrouwbaarheidsintervallen te
construeren;
• puntschattingen – steekproefgemiddelden (kwantitatieve gegevens) en
steekproefproporties (categoriale gegevens) – uit te voeren en m.b.v.
tabellen en m.b.v. Excel de bijbehorende toetsen uit te voeren en de
bijbehorende betrouwbaarheidsintervallen te berekenen;
• toetsingsresultaten en berekende betrouwbaarheidsintervallen op de
juiste wijze te interpreteren.
Daarnaast is de student in staat
• op verantwoorde wijze laboratoriumwerk te verrichten;
• onder begeleiding een proefopzet passend bij een eenvoudige
onderzoeksvraag te bedenken en uit te voeren;
• de zelf verzamelde gegevens samen te vatten, te analyseren en de
resultaten juist te interpreteren;
• een eenvoudig maar logisch opgebouwd en in goed Nederlands gesteld
wetenschappelijk onderzoeksverslag te schrijven.

Inhoud vak

Onderzoeksmethodologie
• Populaties en steekproeven
• Observationeel versus experimenteel onderzoek
• Transversaal en longitudinaal onderzoek
• Randomisatie en stratificatie
• Gepaarde en geblokte designs
• Confounding en causaliteit
Beschrijvende statistiek
• Categoriale en kwantitatieve variabelen
• Taart,- staafdiagrammen, stem-en-leaf plots, histogrammen,
box-en-whisker plots, punt- of X-Y-diagrammen
• Centrale maten: gemiddelde, mediaan, modus,
• Spreidingsmaten: kwartielen, IQR en ‘outliers’, standaardafwijking en
variantie
• Correlatie en regressie
Kansrekening & kansmodellen
• Rekenregels (complementregel, som- en productregels)
• Voorwaardelijke kansen en het theorema van Bayes, diagnostiek
• Kansvariabelen, discrete kansmodellen en continue kansmodellen
• Alternatieve verdeling, binomiale verdeling, Poissonverdeling
• (standaard)normale verdeling, t-verdeling
• Benadering van discrete kansmodellen met een normale verdeling;
Eigenschappen van een steekproef
• Populatieparameters en steekproeffuncties
• Kansverdelingsdichtheid van steekproefgemiddelden en
steekproefproporties
• Centrale Limietstelling
Schatten, toetsen en betrouwbaarheidsintervallen
• Theorie achter toetsen en betrouwbaarheidsintervallen
• (uitvoeren van procedures voor) toetsen en betrouwbaarheidsinterval
• voor een populatieproportie,
• voor een verschil tussen en verhouding tussen twee
populatieproporties,
• voor een populatiegemiddelde,
• voor een verschil tussen populatiegemiddelden,
• voor samenhang (correlatie- en regressiecoëfficiënt)
• Samenhang tussen foutenmarge, steekproefomvang, betrouwbaarheid en
variabiliteit
Wetenschappelijk schrijven
• Boodschap en publiek
• Format en (klassieke) structuur
• Opbouw van zinnen, alinea’s, hoofdstukken
• Links-rechts-principe; stappen-, stapel-, kettingpatroon

Onderwijsvorm

• Hoorcolleges (ca. 16 uur)
• Werkgroepen (ca. 16 uur)
• Computerpractica (ca. 16 uur)
• Responsiecolleges (ca. 4 uur)
• Natte laboratoriumpractica (ca. 16 uur)
• Schijfopdracht (ca. 30 uur)
• Zelfstudie (ca. 60 uur)

Toetsvorm

• Tentamen met open- en meerkeuzevragen (45%)
• Wetenschappelijk verslag (25%)
• Computertoets (30%)
Alle onderdelen dienen met een voldoende worden afgesloten.

Literatuur

Wij zullen het volgende leerboek gebruiken:
Michael C. Whitlock & Dolph Schluter (2015). The Analysis of Biological
Data (2nd edition). Roberts and Company Publishers. Greenwood Village,
Colorado. Paperback, ISBN-10: 1319154212, ca. € 65,-; hardcover,
ISBN-10: 1936221489, ca. € 80,-).

Doelgroep

Verplicht voor eerstejaars BSc Biologie

Overige informatie

Docenten: Drs. P. Vos, H.R. Zoomer, en anderen

Afwijkende intekenprocedure

Via VUnet

Algemene informatie

Vakcode AB_470209
Studiepunten 6 EC
Periode P5
Vakniveau 100
Onderwijstaal Nederlands
Faculteit Faculteit der Bètawetenschappen
Vakcoördinator drs. P. Vos
Examinator drs. P. Vos
Docenten drs. P. Vos
H.R. Zoomer
dr. L.D.J. Kuijper
dr. J.M. Koene

Praktische informatie

Voor dit vak moet je zelf intekenen.

Voor dit vak kun je last-minute intekenen.

Werkvormen Deeltoets extra zaalcapaciteit, Hoorcollege, Werkgroep, Overig, Computerpracticum, Practicum
Doelgroepen

Dit vak is ook toegankelijk als: