Voorspellen en analyseren in de biologie

2019-2020

Doel vak

Voortbouwend op de kennis en vaardigheden opgedaan in de cursus
‘Methodologie en Onderzoek in de Biologie’ wordt aan de hand van een
lange reeks voorbeelden en datasets kennis gemaakt met een groot aantal
verschillende onderzoekdesigns met bijbehorende statistische
analysetechnieken: er wordt kennis opgedaan en vaardigheden geleerd die
nodig zijn voor het zelfstandig uitvoeren van statistische analyses van
eenvoudige datasets. Onderweg wordt kennis gemaakt met software voor het
snel en makkelijk kunnen uitvoeren van statistische analysemethoden
(SPSS) en worden ook verder gewerkt met Excel om inzicht te kweken in de
principes achter technieken als chi-kwadraattoets en variantieanalyse.
Ook wordt de student geconfronteerd met het uitvoeren van veldwerk en
vooral ook met de onvolkomenheden in het uitgevoerde onderzoek die
daarmee gepaard gaan.
Eindtermen
De student kan aan het eind van deze cursus
• basale begrippen uit de toetsingstheorie beschrijven en verklaren;
• uitleggen wat de theoretische achtergrond is bij de in de cursus
behandelde statistische technieken;
• de juiste statistische analyses beredeneren bij eenvoudige datasets,
gegeven een experimenteel ontwerp en het type gemeten kansvariabele(n),
• deze analyses zelfstandig uitvoeren in Excel en/of SPSS en
• grafisch en numeriek controleren in hoeverre is voldaan aan de
voorwaarden die de techniek aan de gegevens stelt;
• de resultaten c.q. computeroutput van toegepaste technieken juist
interpreteren en rapporteren, e.e.a. mede gebaseerd op een conceptueel
begrip;
• door derden gerapporteerde onderzoekdesigns en de daarbij uitgevoerde
analyses kritisch beschouwen;
• reflecteren op de mogelijkheden en beperkingen van statistiek en
kansrekening en dus de rol van statistiek in onderzoek, e.e.a. mede
gebaseerd op het uitgevoerde empirische onderzoeksproject.

Inhoud vak

De volgende onderwerpen komen aan bod:
• Het behandelde in de cursus Methodologie en Onderzoek in de
Biologie: populaties en steekproeven; typen variabelen en beschrijvende
statistiek; kansrekening; kansverdelingen; basale onderzoekdesigns;
schatten en betrouwbaarheidsintervallen
• De theoretische grondslag van statistische toetsing:
o nulhypothese en alternatieve hypothese
o toetsingsgrootheid en kansverdeling van de toetsingsgrootheid
o kritieke waarden en overschrijdingskansen
o type 1 en type 2 fout
o betrouwbaarheid en statistische power
o één- versus tweezijdig toetsen
• Experimenteel ontwerp:
o randomisatie en stratificatie,
o onafhankelijke en gerelateerde steekproeven (gepaarde en geblokte
designs)
• Analyse van categoriale data:
o z-toets en binomiale toets voor een proportie
o z-toets en Fisher’s Exact Propability test voor verschil tussen
twee proporties
o enkelvoudige logistische regressie
o chi-kwadraattoetsen voor aanpassing en voor kruistabellen
• Analyse van kwantitatieve gegevens: toetsen voor gemiddelden en
verschillen in gemiddelden
o één- en tweesteekproeven t-toets, gepaarde t-toets,
o één-factor ANOVA
o correlatie-toets en enkelvoudige lineaire regressie
• Analyse met non-parametrische methoden:
o de theoretische grondslag achter de kansberekening bij non-
parametrische methoden: combinaties en permutaties
o tekentoets, Wilcoxon rangtekentoets voor gepaarde gegevens
o Wilcoxon rangsomtoets en Mann-Whitney U voor twee onafhankelijke
steekproeven
o Kruskal-Wallis voor meer onafhankelijke steekproeven
o Spearman rangcorrelatie-toets

Onderwijsvorm

• Hoorcolleges (ca. 16 uur)
• Werkgroepen (ca. 16 uur)
• Computerpractica (ca. 18 uur)
• Responsiecolleges (ca. 4 uur)
• Onderzoeksproject, inclusief posterpresentatie (ca. 24 uur)
• Zelfstudie (ca. 68 uur)

Toetsvorm

• Tentamen met open- en meerkeuzevragen (45%)
• Computertoets (45%)
• Posterpresentatie (10%)
Alle onderdelen dienen met een voldoende worden afgesloten.

Literatuur

Michael C. Whitlock & Dolph Schluter (2015). The Analysis of Biological
Data (2nd edition). Roberts and Company Publishers. Greenwood Village,
Colorado. Paperback, ISBN-10: 1319154212, ca. € 65,-; hardcover,
ISBN-10: 1936221489, ca. € 80,-).

Doelgroep

Verplicht voor tweedejaars BSc Biologie

Aanbevolen voorkennis

De cursus bouwt voort op de kennis en vaardigheden opgedaan bij de
cursus ‘Methodologie en Onderzoek in de Biologie’ (AB_470209). Hoewel
een voldoende afronding van die cursus geen ingangseis vormt, wordt er
wel vanuit gegaan dat de cursisten de stof van die cursus voldoende
beheersen.

Algemene informatie

Vakcode AB_470212
Studiepunten 6 EC
Periode P2
Vakniveau 200
Onderwijstaal Nederlands
Faculteit Faculteit der Bètawetenschappen
Vakcoördinator drs. P. Vos
Examinator drs. P. Vos
Docenten drs. P. Vos
H.R. Zoomer
dr. L.D.J. Kuijper

Praktische informatie

Voor dit vak moet je zelf intekenen.

Voor dit vak kun je last-minute intekenen.

Werkvormen Deeltoets extra zaalcapaciteit, Hoorcollege, Werkgroep, Computerpracticum, Practicum
Doelgroepen

Dit vak is ook toegankelijk als: