Gezondheid in grootstedelijke gebieden

2019-2020

Doel vak

Het doel van deze cursus is om inzicht te verkrijgen in de effecten van
het leven in een stedelijke omgeving op de gezondheid. Het complexe
mengsel van stressfactoren dat van invloed is op de gezondheid in
grootstedelijke gebieden wordt op een interdisciplinaire manier
behandeld. Hierbij wordt aandacht gegeven aan typische urbane stress
factoren, gezondheidsproblemen en ziektelast van een stedelijke
populatie, onderliggende toxicologische en fysiologische
werkingsmechanismen, mogelijkheden van effectieve interventies en de
organisatie van het gezondheidszorgsysteem in stedelijke gebieden.

Leerdoelen:
1. Kennen van verschillende theoretische concepten en uitdagingen in het
vakgebied van ‘urban health’ en deze kunnen toepassen bij de formulering
van een relevante onderzoeksvraag.
2. Identificeren van factoren die van invloed zijn op een specifiek
gezondheidsprobleem in stedelijke gebieden en deze relatie kunnen
uitleggen aan de hand van zelfgekozen wetenschappelijke literatuur.
3. Kennen van bronnen en samenstelling van stedelijke
luchtverontreiniging en de bijbehorende blootstellingsniveaus.
4. Kennen van het toxicologisch werkingsmechanisme en bijbehorende
gezondheidsrisico’s van stedelijke luchtverontreiniging.
5. Begrijpen hoe met laboratorium-onderzoek de blootstelling aan stoffen
kan worden gekarakteriseerd door gebruik te maken van chemische analyse,
biomarkers en bioassays.
6. Het kunnen opstellen van een relevante onderzoeksvraag op basis van
data verzameld tijdens het praktijkonderdeel van de cursus, het
beantwoorden van de onderzoeksvraag en het presenteren van de
bevindingen in een brede (inhoudelijke) context.
7. Op een kritisch-wetenschappelijke manier kunnen communiceren en
samenwerken met collega-studenten en docenten in werkgroepen, practica
en presentaties.

Inhoud vak

De cursus bestaat uit twee delen: (A) een sociaal-wetenschappelijk deel,
waarin vanuit het perspectief van de volksgezondheid het leven in een
stedelijke omgeving wordt belicht en (B) een toxicologisch deel waarin
de studenten leren over luchtvervuiling en deelnemen aan praktische
experimenten. Aan het einde van de cursus worden beide delen aan elkaar
gekoppeld.

Deel A richt zich op verschillende factoren (fysieke en sociale
omgevingsfactoren, gezondheidszorgsysteem) die een invloed kunnen hebben
op de gezondheid van stedelingen en welke gezondheidsuitkomsten direct
of indirect gerelateerd zijn aan het leven in een stad. Voorbeelden en
case-studies uit Westerse en niet-Westerse landen worden gebruikt om
specifieke gezondheidsproblemen te illustreren. Verder werken studenten
in groepen aan een opdracht over een zelfgekozen gezondheidsprobleem dat
specifiek is voor het leven in een stedelijke omgeving. Hiervoor
schrijven studenten een essay waarin verschillende factoren moeten
worden benoemd die van invloed kunnen zijn op het gekozen
gezondheidsprobleem. Vervolgens moet een effectieve interventie worden
opgesteld die de gezondheid van de gekozen stedelijke doelgroep kan
helpen verbeteren.

Het toxicologische deel (B) richt zich op de blootstelling aan
stedelijke stressfactoren en de mogelijke effecten daarvan op
gezondheid. Speciale aandacht wordt hierbij gegeven aan stedelijke
luchtverontreiniging (verkeersemissies, genotoxische stoffen en fijn
stof). In ondersteunende practica bepalen de studenten hun persoonlijke
externe blootstelling aan polycyclische aromatische koolwaterstoffen
(PAKs) door analyse van hun eigen huisstof en hun interne blootstelling
door analyse van metabolieten in hun urine. Daarnaast meten ze cortisol
niveaus in hun eigen speeksel.

Het sociaal-wetenschappelijke en het toxicologische deel van de cursus
worden geïntegreerd wanneer de studenten in een groepsopdracht hun mate
van zelf-gerapporteerde gezondheid of stress, of de biomarker waarden
bepaald tijdens de practica op een epidemiologische wijze analyseren in
relatie tot hun blootstelling aan sociale en fysische stress factoren.
Hiertoe vullen de studenten tijdens de start van de praktijkcursus een
vragenlijst in over hun eigen leef- en woonsituatie en hoe zij deze
ervaren. Deze groepsopdracht komt neer op het uitvoeren van
wetenschappelijk onderzoek waarvoor epidemiologische, methodologische en
statistische kennis onontbeerlijk (Methodologie 1 en 2 c.q.
Epidemiologie en Biostatistiek 1 en 2) is naast in de cursus geleerde
inhoudelijke expertise.

Onderwijsvorm

Werkcolleges (24 contacturen)
Schrijfopdracht in werkgroepen (zelfwerkzaamheid en 2 contacturen)
Praktijkcursus (40 contacturen)
Zelfstudie

Alle contactmoment zijn aanwezigheidsplichtig

Toetsvorm

• Tentamen:
 Open vragen
 Afname: schriftelijk

• Weging toetsonderdelen:
 Tentamen: 40%
 Presentatie praktijkopdracht: 30%
 Essay opdracht: 30%

• Compensatie:
 Alle onderdelen moeten minimaal met een 5,5 zijn beoordeeld om voor
deze cursus te slagen

• Herkansing opdrachten:
 Bij hertentamen moment en in volgend academisch jaar

• Leerlijn Academische Vaardigheden (ACVA):
 Academische houding (kritisch denken, oordeelsvorming en reflectie op
handelen): tijdens practicum, eindpresentatie en essay opdracht
(summatief); tijdens practicum en werkgroepen (formatief)
 Informatievaardigheden: essay schrijven (summatief)
 Schrijfvaardigheden: essay opdracht (summatief)
 Presentatievaardigheden: eindpresentatie praktijkdeel (summatief)
 Samenwerken: tijdens essay opdracht, praktijkcursus en presentatie
(formatief)

• Leerlijn Onderzoeksmethoden en Statistiek:
 Onderzoeksmethoden theorie: in werkgroepen (summatief)
 Onderzoeksmethoden praktijk: zelf onderzoeksvraag formuleren en
beantwoorden tijdens praktijkcursus (summatief)
 Statistiek theorie: introductie praktijkcursus (formatief)
 Statistiek praktijk: uitwerken onderzoeksvraag praktijkcursus
(summatief)

• Leerlijn International Science Communication:
 Engels lezen: artikelen t.b.v. essay opdracht, artikelen ter
ondersteuning van werkgroepen, cursushandleiding (formatief)

Vereiste voorkennis

Methodologie 1 (voor studenten Gezondheid en Leven)
Epidemiologie en Biostatistiek 1 (voor studenten
Gezondheidswetenschappen)

Literatuur

- Cursushandleiding
- Wetenschappelijke artikelen (worden nader bekend gemaakt)

Doelgroep

BSc Gezondheid en Leven Jaar 2
Major Biomedische Wetenschappen (BMW) en major Gezondheidswetenschappen
(GW)
BSc Gezondheidswetenschappen Jaar 2
Keuzecursus

Overige informatie

Maximum aantal studenten: 64
Toelating geschiedt op volgorde van inschrijving

Afwijkende intekenprocedure

VUNET

Aanbevolen voorkennis

Methodologie 2 (voor studenten Gezondheid en Leven)
Epidemiologie en Biostatistiek 2 (voor studenten
Gezondheidswetenschappen)

Algemene informatie

Vakcode AB_487021
Studiepunten 6 EC
Periode P5
Vakniveau 300
Onderwijstaal Nederlands
Faculteit Faculteit der Bètawetenschappen
Vakcoördinator dr. ir. T.H.M. Hamers
Examinator dr. ir. T.H.M. Hamers
Docenten dr. ir. T.H.M. Hamers
T. van den Berg MSc
dr. R. de Wildt-Liesveld MSc
A.C.L. den Boer

Praktische informatie

Voor dit vak moet je zelf intekenen.

Voor dit vak kun je last-minute intekenen.

Werkvormen Werkcollege, Hoorcollege, Werkgroep, Computerpracticum, Practicum