Filosofie van de Bewegingswetenschappen

2019-2020

Doel vak

Het centrale doel van deze cursus is kennisname van en inzicht krijgen
in de wijsgerige grondslagen van fundamentele concepten binnen de studie
van het menselijk bewegen. Filosofische reflectie is onontbeerlijk als
het gaat om het ontwikkelen van een brede visie op de
bewegingswetenschappen als een zelfstandig vakgebied. De doelstellingen
van deze cursus sluiten nauw aan bij het begrip "academische
oordeelsvorming" zoals dat momenteel door de VU als kwaliteitseis aan
studenten wordt gesteld. Om bewust te worden van diverse
vooronderstellingen die worden overgedragen in een academische opleiding
is het noodzakelijk om afstand te kunnen nemen en bewust te worden van
de wetenschappelijke brillen waarmee je in deze opleiding leert kijken
en om het vakgebied te kunnen plaatsen in een bredere historische en
maatschappelijke context.

Inhoud vak

In deze cursus wordt een beroep gedaan op abstract denken en analytische
vaardigheden. Cruciale begrippen worden ter discussie gesteld (zoals
"bewegen", "wetenschap" of "sport"). Verschillende opvattingen van het
menselijk bewegen worden in verband gebracht met een bepaald mens- en
lichaamsbeeld, en worden verbonden met uiteenlopende
wetenschapsopvattingen. Voorbeelden zullen overwegend worden ontleend
aan het terrein van de sport. Op diverse momenten in de cursus wordt
duidelijk gemaakt hoe de verschillende filosofische concepten (zoals
mensbeelden, lichaamsbeelden) samenhangen met maatschappelijke
verschijnselen, in het bijzonder met betrekking tot de hedendaagse
lichaamscultuur.
Deze maatschappelijke verschijnselen zullen in deze cursus ook vanuit de
sociologie en de ethiek worden belicht. Denk bijvoorbeeld aan de wijze
waarop tegenwoordig wordt gesproken over "het maakbare lichaam". Vanuit
de filosofie kun je hierbij de vraag stellen welk lichaamsbeeld ten
grondslag ligt aan deze ideologie. Hoe kijken diverse filosofen aan
tegen de moderne lichaamscultuur, tegen de fitnessideologie of de
moderne topsport, waarbinnen onbegrensde mogelijkheden worden
gecultiveerd? Ook kun je de meer sociologische vraag stellen hoe je zou
kunnen verklaren waarom fitness tegenwoordig zo populair is.
Daarnaast wordt er tegenwoordig ook steeds vaker over het lichaam
gesproken in morele termen. De bezitter van een lichaam dat niet fit of
hygiënisch is, te dik, niet voldoet aan gezondheidkundige of esthetische
normen wordt al bijna gezien als moreel laakbaar. Dat is bijna
vergelijkbaar met de criminalisering van atleten die worden betrapt op
het nemen van verboden middelen. Hoe is dat te verklaren, en hoe
verantwoordelijk zijn mensen voor de eigen gezondheid? Op verschillende
momenten in deze cursus zullen inzichten van invloedrijke filosofen
geconfronteerd worden met de hedendaagse ideologie van fitness en het
maakbare lichaam. In de laatste colleges zal een aantal van bovenstaande
kwesties aan bod komen wanneer het gaat om de herkomst van de huidige
"fitnessideologie".

Onderwijsvorm

• Tien hoorcolleges, drie werkcolleges en verplichte opdrachten.
• Studenten bereiden colleges grondig voor. Tijdens de colleges
zijn er mogelijkheden tot discussie en het stellen van vragen. In de
werkcolleges wordt de collegestof in kleine groepen behandeld.

Toetsvorm

Schriftelijk tentamen (open-eindvragen) (70 %) + opdrachten (30%).

Vereiste voorkennis

Tien hoorcolleges en verplichte opdrachten.

Literatuur

• Withagen, R. (2013). Een bewogen fundament: De filosofische
grondslagen van de bewegingswetenschappen. Rotterdam: 2010Uitgevers.
• Artikelen op Canvas.
• Cursushandleiding op Canvas.

Afwijkende intekenprocedure

De indeling van werkgroepen/(computer)practica/tutorgroepen etc. vindt plaats via Canvas.

Algemene informatie

Vakcode B_FIL2
Studiepunten 6 EC
Periode P3
Vakniveau 300
Onderwijstaal Nederlands
Faculteit Fac. der Gedrags- en Bewegingswetensch.
Vakcoördinator dr. H.D. Peels
Examinator dr. H.D. Peels
Docenten dr. H.D. Peels

Praktische informatie

Voor dit vak moet je zelf intekenen.

Werkvormen Werkcollege, Hoorcollege, Hoorcollege*, Responsiecollege

*Voor deze werkvorm kun je geen groep kiezen, je wordt hiervoor ingedeeld.