Exegese Nieuwe Testament

2019-2020

Doel vak

Doel van deze module is om tot een verantwoorde exegese van de
nieuwtestamentische teksten te komen, met het oog op je eigen
professionele ontwikkeling en de beroepspraktijk (wetenschappelijk
onderzoek, preek, catechese en bijbelstudie). Wanneer je de module hebt
afgerond, voldoe je aan de hieronder gestelde eindtermen (aan de hand
van de zgn. Dublin-descriptoren):

(1) Je bent op de hoogte van actuele ontwikkelingen in de
Bijbelwetenschappen m.b.t. de synoptische evangeliën (Dublin 1: Kennis
en inzicht);
(2) Je hebt kennis van en inzicht in de gangbare posities ten aanzien
van de klassieke, historisch-kritische inleidingskwesties op de
synoptische evangeliën (Dublin 1: Kennis en inzicht);
(3) Je hebt kennis van en inzicht in de gangbare methodes van
nieuwtestamentische exegese, in het bijzonder met betrekking tot de
bestudering van de synoptische evangeliën (Dublin 1: Kennis en inzicht);
(4) Je kunt (op basis van de oorspronkelijke tekst en met gebruikmaking
van de benodigde wetenschappelijke tools) zelfstandig een exegetisch
onderzoek uitvoeren (Dublin 2: Toepassen kennis en inzicht);
(5) Je kunt op basis van het gedane onderzoek en de bestudeerde
vakliteratuur een afgewogen beoordeling geven van de
onderzoeksresultaten (Dublin 3: Oordeelsvorming);
(6) Je kunt het belang en de relevantie van de bevindingen van deze
module helder en overtuigend onder woorden brengen in een exegetisch
werkstuk (Dublin 4: Communicatie);
(7) Je kunt je eigen rol als lezer (exegeet, bijbels-theoloog, predikant
i.o., onderzoeker) beschrijven, relateren en relativeren (Dublin 5:
Leervaardigheden).

Inhoud vak

In deze module wordt grondig kennis gemaakt methodes en technieken ten
dienste van de exegese van het Nieuwe Testament, toegespitst op de
bestudering van de synoptische evangeliën (Matteüs, Marcus, Lucas). Je
wordt vertrouwd gemaakt met de evangeliën als historische, literaire en
theologische documenten en verwerft inzicht in de theorievorming achter
de verschillende exegetische benaderingen. Je leert werken met de
gangbare werkinstrumenten (tools) en interpretatiestrategieën om
zelfstandig tot een verantwoorde exegese te komen. Aan de orde komen
onder meer: de status quaestionis van het onderzoek, tekstkritiek, het
maken van een werkvertaling; structuuranalyse; genre- en vormkritiek,
bronnenkritiek (incl. een update van het synoptisch probleem en aandacht
voor performance criticism en orality studies), traditie- en
redactiekritiek, narratieve analyse, contextuele kritiek,
socio-kritische analyse. Je wordt bovendien wegwijs gemaakt in de
primaire en secundaire literatuur.

Onderwijsvorm

In deze module worden de volgende werkvormen gehanteerd: werk- en
hoorcolleges, zelfstandige en gestuurde literatuurstudie, tussentijdse
reflectie- en schrijfopdrachten. De module wordt gestructureerd volgens
een aantal (wekelijkse) verwerkingsopdrachten die samen de basis vormen
voor het eindwerkstuk. Feedback (peer review) via
Canvas.

Toetsvorm

De module wordt afgesloten met een exegetisch werkstuk (omvang 5000
woorden) waarin de in de module aangereikte methodes en technieken
toegepast worden en waarin de tijdens de module gegeven feedback (van
zowel medestudenten als docent) is verwerkt.

Vereiste voorkennis

De modules Inleiding Nieuwe Testament en de modules Grieks dienen te
zijn afgerond.

Literatuur

Je wordt geacht continu te beschikken over (toegang te hebben tot) de
volgende "basic tools":
• (aanbevolen, hoeft niet aangeschaft te worden) Kurt Aland (Hrsg.),
Synopsis Quattuor Evangeliorum: Locis parallelis evangeliorum
apocryphorum et patrum adhibitis (Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft,
15. Aufl. 1996), xxxvii + 606pp. (of een recentere oplage) (de meest
recente editie is de 5. korrigierter und erweiterter
Druck 2005; ook verkrijgbaar via Hendrickson, 2007) (= SQE).
• (verplicht) Nestle-Aland 28. De lopende tekst van NA-28 is gratis
digitaal beschikbaar via de website van de Deutsche Bibelgesellschaft
(maar, let wel, zonder tekstkritisch apparaat en zonder de annotaties in
binnen- en buitenmarges!). Tijdens de colleges worden de verschillende
gebruiksmogelijkheden van zowel SQE als NA-28 in de gedrukte versies
(twee afzonderlijke gereedschappen!) besproken.
• (verplicht om te gebruiken, zeer sterk aanbevolen om aan te schaffen)
Walter Bauer, A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other
Early Christian Literature (rev. and ed. by F.W. Danker; Chicago,
London: Chicago University Press, 3rd ed. 2000), lxxix + 1108pp. (=
BDAG) of idem, Griechisch-deutsches Wörterbuch zu den Schriften des
Neuen Testaments und der frühchristlichen Literatur (hg. v. K. und B.
Aland
unter besonderer Mitwirkung v. V. Reichmann; Berlin: de Gruyter, 6.
Aufl. 1988), xxiv + 1796Sp. (= BAAR). Let op! BDAG verdient (om
inhoudelijke redenen) de voorkeur boven BAAR.
• Overige literatuur wordt via Canvas bekend gemaakt c.q. ter
beschikking gesteld.

Overige informatie

Aanwezigheid bij de colleges is vanzelfsprekend; een gestaag studietempo
en grondige voorbereiding op de colleges evenzo. De inhoud van deze
colleges is uitdrukkelijk verbonden met het eigen onderzoek van de
docent - beoogd wordt om onderwijs en onderzoek in een
community-of-learners setting nauw op elkaar te betrekken.

Algemene informatie

Vakcode G_BEXENT
Studiepunten 6 EC
Periode P2
Vakniveau 200
Onderwijstaal Nederlands
Faculteit Faculteit Religie en Theologie
Vakcoördinator dr. A.W. Zwiep
Examinator dr. A.W. Zwiep
Docenten dr. A.W. Zwiep

Praktische informatie

Voor dit vak moet je zelf intekenen.

Voor dit vak kun je last-minute intekenen.

Werkvormen Hoorcollege
Doelgroepen

Dit vak is ook toegankelijk als: