Religieuze existentie in Amsterdam

2019-2020

Doel vak

Algemene probleemstelling en individuele subvraag

Als basis voor het onderzoekswerk is een algemene probleemstelling
geformuleerd:

Welke verhalen worden verteld over materieel religieus erfgoed van een
specifieke gemeenschap en hoe verhoudt zich de diversiteit aan verhalen
tot de multireligieuze context van de buurt?

De student:
• verwerft langs de weg van empirisch onderzoek inzicht in de samenhang
tussen religieuze ervaring en de materiële aspecten van religie, de
onderlinge verbinding daartussen en de wijze waarop deze kunnen worden
geoperationaliseerd (academische competentie)
• doet vaardigheden op op het gebied van het interviewen van personen en
het doen van participerende observatie (academische en communicatieve
competentie)
• is in staat tot constructieve samenwerking met medestudenten
(coöperatieve en communicatieve competentie)
• is in staat – in groepsverband – onderzoeksresultaten geordend en
inzichtelijk te presenteren, deze in verband te brengen met theoretische
inzichten en te komen tot een gegronde evaluatie van de gevonden
uitkomsten (academische en integratieve competentie)

Inhoud vak

Opzet van de module

In veel gangbare benaderingen van religie gaat het vooral over ideeën:
wat geloven mensen en waarom? In deze module willen we de focus richten
op iets anders, namelijk de materiële kant van religies. Religieuze
mensen bezoeken gebouwen, richten die in, gebruiken voorwerpen voor hun
religieuze activiteiten. Gebouwen, inrichting en voorwerpen kunnen veel
betekenis krijgen voor mensen. Ze weven er hun eigen verhalen omheen.
Dat geldt niet alleen voor mensen die actief betrokken zijn bij
religieuze gemeenschappen. Ook buitenstaanders met een andere
levensbeschouwelijke en etnische achtergrond kunnen hun eigen ervaringen
hebben met en verhalen vertellen over de religieuze gebouwen in hun
woonomgeving. De verhalen van insiders en buitenstaanders maken deel uit
van het ‘grote verhaal’ over het vanouds multireligieuze, tolerante
Amsterdam.
In deze module Religieuze Existentie in Amsterdam (REiA) gaan studenten
een onderzoek doen naar de manier waarop religieus erfgoed in Amsterdam
wordt beleefd door leden van de betreffende geloofsgemeenschap én door
buurtbewoners die er als buitenstaanders kennis van nemen.
Hierbij moeten de studenten leren om, startend vanuit de materiële
kenmerken, geloofsgemeenschappen in Amsterdam waar te nemen en te
beschrijven. Studenten doen empirische kennis op van religieuze
gemeenschappen, leren historische en sociaal wetenschappelijke methoden
van onderzoek toe te passen, en verkrijgen inzicht in historische en
praktisch-theologische vragen.

Onderwijsvorm

Hoorcollege, werkcollege en groepsbijeenkomsten. Gebruikmakend van de
verworven kennis en vaardigheden uit de module Inleiding Sociale
wetenschappen (G_INLSOCWET) nemen de studenten interviews af en
gebruiken ze andere onderzoekstechnieken om de onderzochte gemeenschap
in kaart te brengen.

Toetsvorm

Voortgangsverslagen; presentaties; eindrapportage; beoordeling door
groepsgenoten.

Literatuur

Verplichte algemene literatuur
• Ben Baarda, Monique van der Hulst, Basisboek interviewen,
Groningen
2012
• Graham Harvey, ‘Field research. Participant Observation’, in:
Steven
Engler and Michael Stausberg, The Routledge Handbook of Research Methods
in the Study of Religion. London: Routledge, 2011, p. 218-244 (als
e-book in UBVU)
• Joep de Hart, Geloven binnen en buiten verband. Godsdienstige
ontwikkelingen in Nederland, SCP, Den Haag 2014. Zie:
http://www.scp.nl/Publicaties/Alle_publicaties/Publicaties_2014/Geloven_
• G. Dekker en H.C. Stoffels, Godsdienst en samenleving. Een
introductie
in de godsdienstsociologie, Kampen 82009
• Nancy Ammerman, Sacred Stories, Spiritual Tribes. Finding
Religion in
Everyday Life. Oxford 2013, Chapter 1: 'In Search of Religion in Every
Day Life'. pp. 1-22.
• Birgit Meyer, Mediation and the Genesis of Presence. Towards a
Material Approach to Religion
• Graham Harvey, ‘Field research. Participant Observation’ in:
Steven
Engler and Michael Stausberg, The Routledge Handbook of Research Methods
in the Study of Religion. London: Routledge, 2011
• Handreiking Roerend religieus Erfgoed.
• Kim Knott, The Location of Religion. A Spatial Analysis. Durham
2013:
Acumen (Equinox 2005
Voor verdere specifieke literatuur: zie Canvas.

Overige informatie

Een aparte en uitgebreide studiegids wordt bij intekening op het vak
uitgereikt.
Deze module kan niet individueel worden gevolgd: groepsgewijs
samenwerken is een vereiste. In geval van de noodzaak van een herkansing
moet zeer tijdig contact worden opgenomen met de docenten.

Aanbevolen voorkennis

Inleiding Sociale Wetenschappen (G_INLSOCWET).

Algemene informatie

Vakcode G_BRELEXA
Studiepunten 6 EC
Periode P2
Vakniveau 200
Onderwijstaal Nederlands
Faculteit Faculteit Religie en Theologie
Vakcoördinator dr. G.M. Speelman
Examinator dr. G.M. Speelman
Docenten dr. G.M. Speelman
prof. dr. A.A. den Hollander

Praktische informatie

Voor dit vak moet je zelf intekenen.

Voor dit vak kun je last-minute intekenen.

Werkvormen Werkcollege, Hoorcollege
Doelgroepen

Dit vak is ook toegankelijk als: