Vrijzinnige Theologie

2019-2020

Doel vak

De student is in staat
* om identiteitsbepalende thema’s van de
vrijzinnige, reflexief-religieuze traditie te herkennen, te ontvouwen en
te analyseren.
* om, op grond van actuele filosofisch-theologische
literatuur, de dialectiek tussen individu en
gemeenschap als een voor de vrijzinnige traditie constitutieve spanning
onder woorden te brengen en te
interpreteren.
* om de belangrijkste concepten uit de
hermeneutisch-fenomenologische, post-theïstische godsdienstwijsbegeerte
te gebruiken om de
problematiek van de religieus-spirituele Anerkennung te ontvouwen, te
verklaren en te evalueren.
* om een eigen mening te vormen ten aanzien van de
spanning tussen groep en individu, tussen traditie en openheid die de
vrijzinnigheid kenmerkt en om daarbij de spanningsvelden, grenzen en
mogelijkheden te articuleren en positief te waarderen.
* om bevindingen omtrent het
vrijzinnig gedachtegoed op heldere en beargumenteerde wijze te
formuleren en te communiceren.

Inhoud vak

Vrijzinnig geloven is een vorm van “reflexieve” religie. Pendelend
tussen soms heterogene religieuze tradities en spirituele bronnen, stelt
het zich een haast onmogelijke opgave, die je de interpretatie-paradox
zou kunnen noemen. Enerzijds tracht reflexief geloven recht te doen aan
de teksten, gebruiken, symbolen die van elders en van ooit zijn
overgeleverd. Anderzijds probeert het zich dergelijke spirituele
“ressources” zo toe te eigenen, dat ze hun voortgaande relevantie en
zeggingskracht behouden. Zoals niemand lid kan worden van een groep,
zonder die groep, op z’n minst kwantitatief, te veranderen, zo kan
niemand het huis van spirituele tradities binnengaan zonder er zijn
eigen steentje aan bij te dragen. Meedoen is veranderen en veranderd
worden tegelijk. Interpreteren is tegelijk het je eigen maken van en het
anders worden door een of meer tradities. Het concept “reflexiviteit”
drukt dit uit: tegelijk de acceptatie van spirituele voeding en de
hermeneutische doorwerking en transformatie ervan.

Het college Vrijzinnige Theologie is opgebouwd uit afwisselend
systematische en meer historische elementen. Noties en denkers uit de
klassieke Duitse liberale theologie (modernisme, historisme, Troeltsch,
Harnack) passeren de revue. Het is echter met name de Franse
poststructuralistische filosofie die zal blijken effectieve, conceptuele
voedingsstof aan een “vrijzinnig theologie” van het reflexief geloven te
kunnen bieden: infiniteit (Levinas), excessiviteit (Gisel),
narrativiteit (Ricoeur), eschatologie (Agamben), reciprociteit (Hénaff),
désoeuvrement (Nancy), sublieme (Lyotard), anatheisme (Kearney),
auto-affectiviteit (Henry), décoïncidentie (Jullien).

Onderwijsvorm

Mengvorm hoor- en werkcollege.

Toetsvorm

Mondelinge toets op basis van een tijdens het college geproduceerd
schriftelijk document.

Literatuur

Adriaanse, H. (1997). “Klein godsdienstwijsgerig woordenboek”. In: A. L.
Molendijk, Religie herdacht. De visie van H.J. Adriaanse op de erfenis
van het christendom (pp. 133-166). Kampen: Kok.
Doude van Troostwijk, C., & Clemente, M. (2017). Richard Kearney's
Anatheistic Wager. Philosophy, Theology, Poetics. Bloomington: Indiana
University Press.
Doude van Troostwijk, C., van den Berg, E., & Oosterveen, L. (2008).
Buigzame gelovigen. Essays over religieuze flexibiliteit. Amsterdam:
Boom.
Geschwandtner, C. (2013). Postmodern Apologestics? Arguments for God in
Contemporary Philosophy. New York: Fordham University Press.
Honneth, A. (2012 (1994)). Kampf um Anerkennung. Zur moralischen
Grammatik sozialer Konflikte. Frankfurt am Main: Suhrkamp.
Krop, H., Molendijk, A., & Vries, H. (2000). Post-theism: reframing the
judeo-christian tradition. Leuven: Peeters.
Nancy, J.-L. (2004 (1986)). La communauté désoeuvrée. Paris: Christian
Bourgeois.
Rasor, P. (2016). Geloof zonder zekerheid. Vrijzinnige theologie in de
21e eeuw. Vught: Skandalon.
Jonkers, P., & Welten, R. (2005). God in France, Eight Contemporary
French Thinkers on God. Leuven-Paris-Dudley M.A.: Peeters.

Doelgroep

Zowel reguliere studenten, als toehoorders.

Aanbevolen voorkennis

Enige voorkennis van de recente Franse filosofie zal helpen de
gedachtegang van het college te volgen.

Algemene informatie

Vakcode G_DSVRIJ
Studiepunten 6 EC
Periode P6
Vakniveau 400
Onderwijstaal Nederlands
Faculteit Faculteit Religie en Theologie
Vakcoördinator drs. I. Speckmann MA
Examinator drs. I. Speckmann MA
Docenten

Praktische informatie

Voor dit vak moet je zelf intekenen.

Voor dit vak kun je last-minute intekenen.

Werkvormen Werkcollege
Doelgroepen

Dit vak is ook toegankelijk als: