Levenskunst: Focus op zelftransformatie

2019-2020

Doel vak

Na dit vak kan de student:
Dublin 1-3) Enkele contemporaine voorbeelden van (wegen tot
transformatie binnen) de levenskunst typeren aan de hand van de centrale
inzichten en attitudes ervan, en ze begrijpen, vergelijken, en
bespreken/beoordelen vanuit een vergelijking, vanuit enkele wijsgerige
vragen.
Dublin 3-4) Bovengenoemde vaardigheden schriftelijk en mondeling tot
heldere uitdrukking brengen, onderbouwen en ter discussie stellen; de
eigen relatie tot levenskunst expliciteren en hier een verantwoorde plek
aan geven in het onderzoek; een eigen opinie vormen over dit
levensbeschouwelijk fenomeen.
Dublin 5) Bij een volgende kennismaking met levenskunst deze route
zelfstandig ondernemen.

Inhoud vak

Dit onderzoekspraktikum gaat over dies-seitige levenskunst. Voorbeelden
van levenskunst zijn al te vinden bij de oude Grieken, bijvoorbeeld de
stoicijnen. Deze vorm van zingeving is in een tijd van individueel
zin-zoeken en seculariteit van enorm belang. Ze zet zich vaak af tegen
collectief beoefende religie, al dan niet met een karikaturaal beeld
daarvan. Wij behandelen verschillende hedendaagse voorbeelden van
levenskunst, en laten ons analytisch vermogen los op levenskunst-boeken
zoals die in de AKO-top 10 staan. We onderscheiden daarbij de algemene
levenskunst die het hele leven en een attitude daarnaar betreft van de
meer topische self-help (die geen onderwerp van de colleges is).

Als theoretisch kader gebruiken we de triade beschreven in Psychologie
van de Levenskunst van Westerhof en Bohlmeijer (2010).

Onderwijsvorm

We komen bijeen om de onderzoeksresultaten te delen en de
onderzoeksvoortgang te bewaren. Ook voeren we als scholar-practitioners
discussies over de impact van levenskunst op ons eigen leven, en
expliciteren we de invloed daarvan op ons onderzoek, zodat ook deze in
het methodisch gedeelte van het onderzoek meegenomen kan worden.

We beginnen met twee plenaire bijeenkomsten waarin we enig theoretisch
kader krijgen. Daarna is er wekelijks of tweewekelijks een
onderzoekspraktikum met presentaties van de onderzoeksvoortgang.

Tijdens de analyses van de casussen komen verschillende fundamentele
vragen over de hedendaagse levenskunst aan de orde, die helpen een
antwoord te vinden op de vraag: Wat typeert de hedendaagse levenskunst,
wanneer wij specifiek kijken naar de beoogde (wegen van) transformatie
die de literatuur voorstaat? Binnen het brede veld van levenskunst
focussen wij op transformatie, verstaan als een gepland toeleven naar
een zeer specifiek soort leven, via een verandering van doen en laten.
Centraal staan twee spanningen die centraal staan wanneer het gaat om
transformatie: die tussen lot en zelf-bepaling, en (daarmee
samenhangend, maar niet samenvallend) die tussen gemeenschap en
individu.

Elke casus wordt eerst materiaal geanalyseerd (hoe groot is het
fenomeen, welke kanalen zijn erom het boek heen ontwikkeld) en dan
volgens de triade van Westerhof en Bohlmeijer beschreven. Dan volgt een
wijsgerige analyse.
De wijsgerige analyse-vragen bij transformatie in de
levenskunstliteratuur zijn: 1) Vanuit welke impressie van de condition
humaine wordt geschreven? 2) Welke transformatie is beoogd en in
hoeverre is de weg die ervoor nodig is expliciet? 3) Is de beoogde
transformatie individueel te bewerkstelligen door een rationele keuze en
voorts het oefenen van nieuw gedrag, of gaat de methode ook andere
richtingen op? 4) Welke positie nemen de bredere samenlevingsverbanden
en de pull daarvan in het levenskunstboek in (is het countercultural?)?
5) Hoe gaat men om met de spanning tussen lot, (God), en
zelfbepaling/keuze? 6) Welke kritieken zijn vanuit de secundaire bronnen
te formuleren op de voorbeelden; vanuit verschillende voorbeelden over
en weer, en vanuit de student vanuit eigen levenservaring op de casu? 7)
Verhoudt de levenskunst zich expliciet of impliciet ten opzichte van
'traditionele' religie en zo ja, wat is het beeld hiervan? 8) Wat valt
te zeggen van het project van zelftransformatie op zich?

Toetsvorm

*drie deelonderzoeken van twee casu per keer incl. presentatie (30%).
facultatief: casu mogen vervangen worden door een interviews met
levenskunst-gebruikers en analyses daarvan;
*integratieve analyse zes casu in eindpaper met gebruik van theoretisch
kader (60%)
*1-page analyse van eigen relatie tot levenskunst-literatuur en effect
op onderzoek (10%; presentatie en discussie in week 2)

Literatuur

De literatuur zal in gezamenlijk overleg worden vastgesteld op het
eerste college, afhankelijk van de gekozen casu.

Wij beginnen wel elk jaar bij Nietzsche, voorloper van de levenskunst:
Aldus Sprak Zarathustra door Friedrich Nietzsche, capita selecta,
vertaling of Duits, Nederlandstalig is prachtig de vertaling van Wilfred
Oranje, uitgave van Boom 1996 (cap.sel.)

Wij kiezen elk jaar de casu, mogelijkheden:
-'Radical Acceptance' van Tara Brach (boeddhistisch/Amerikaans)
-'Scholing van de Geest' van Jos Kessels (grieks-romeins/Nederlands)
-'De kracht van kwetsbaarheid' van Brene Brown
(sociaalwetenschappelijk/Amerikaans)
-Boeken zoals: 'Ikigai', The subtle art of not giving a f*ck, etc.
(recente hits)

Wij kiezen ook de modellen ter reflectie, mogelijkheid:
D. de Wachter, De wereld van De Wachter, LannooCampus 2016

Doelgroep

Tweedejaarsstudenten Religiewetenschappen Comparatief. Dit college is
ook toegankelijk voor andere studenten die minstens 50 punten in de
geesteswetenschappen hebben behaald.

Overige informatie

Bij minder dan 5 inschrijvingen zal deze module worden aangeboden als
literatuurstudie of tutorial in plaats van als werk/hoorcollege.

Toelichting Canvas

Eerste college:
a) Breng vier voorbeelden van levenskunst-literatuur mee uit je eigen
boekenkast of die van vrienden. Zorg dat er minimaal 1 boek bij zit dat
momenteel in de AKO top-10 van verkochte boeken staat. b) Lees vier
hoofdstukken uit Nietzsche, waaronder i.i.g. het hoofdstuk de Drie
Gedaantewisselingen, en typeer Zarathustra's levenskunst. Lees evt. een
introductie over Nietzsche indien deze stof onbekend of weggezakt is.

Algemene informatie

Vakcode G_LEVKUN
Studiepunten 6 EC
Periode P2
Vakniveau 200
Onderwijstaal Nederlands
Faculteit Faculteit Religie en Theologie
Vakcoördinator prof. dr. W.L. van der Merwe
Examinator prof. dr. W.L. van der Merwe
Docenten prof. dr. W.L. van der Merwe

Praktische informatie

Voor dit vak moet je zelf intekenen.

Voor dit vak kun je last-minute intekenen.

Werkvormen Werkcollege
Doelgroepen

Dit vak is ook toegankelijk als: