Groepsgesprekken over de duiding van kwetsbaar leven

2019-2020

Doel vak

1. De student kan het verband tussen ervaringen van kwetsbaarheid
(contrastervaringen) en levensbeschouwelijke duidingen van het menselijk
bestaan benoemen, analyseren en hier kritisch op reflecteren
(evalueren).
2. De student kan vanuit zelf doorleefde contrastervaringen de eigen
levensbeschouwelijke duiding articuleren, en hierbij verbindingen leggen
met (traditionele) levensbeschouwelijke bronnen.
3. De student kan respectvol communiceren met mensen uit de eigen en
andere levensbeschouwelijke traditie(s) en de mogelijk optredende
verschillen van visies verhelderen.
4. De student kan binnen verschillende contexten (zorgteams,
organisaties, groepen cliënten, maatschappij-breed) het verband tussen
ervaringen van kwetsbaarheid (contrastervaringen) en het zoeken naar
levensbeschouwelijke duidingen benoemen en het belang hiervan voor
anderen verhelderen.
5. De student kan groepsgesprekken over contrastervaringen en de
zoektocht naar levensbeschouwelijke duidingen (in verschillende
contexten: zorgteams, organisaties, groepen cliënten) stimuleren en
ondersteunen.

Inhoud vak

In deze module staat het leren herkennen, analyseren en vergelijken van
levensbeschouwelijke (seculier en religieus) duidingen van menselijke
kwetsbaarheid centraal. Studenten verdiepen zich in de theoretische
onderbouwing van een dialogische theologie van kwetsbaar leven zoals
uitgewerkt in diverse publicaties van C. Anbeek. Praktisch oefenen zij
door een aantal etappes te spelen van het dialoogspel Tussen zon en
maan. Over ervaringen van schoonheid en chaos.

De kwetsbaarheid van het leven manifesteert zich dikwijls in
contrastervaringen, ontregelende en openbrekende ervaringen.
Levensbeschouwingen, maar ook politieke filosofieën en ideologieën, kun
je zien als ‘zoektochten naar antwoorden’ op belangrijke vragen van het
menselijk bestaan. Deze fundamentele vragen in het menselijk bestaan
zijn bijvoorbeeld: Wat is van ultiem belang? Wat is onze plek te midden
van alles wat er is? Wie is de mens? Hoe kunnen wij ons verhouden tot
lijden en onrecht? Wat inspireert ons? Naar welke toekomst streven wij?

Breekpunten in het bestaan, waarbij kwetsbaarheid, eindigheid,
niet-maakbaarheid, machteloosheid, maar ook schoonheid, verrukking en
verwondering zich manifesteren, intensiveren dikwijls een zoektocht naar
antwoorden op deze fundamentele vragen. In deze ervaringen wordt
zichtbaar en voelbaar wat van belang is in het menselijk bestaan. De
zoektocht die volgt gaat over hoe we dit belangrijke kunnen verwoorden
of op andere wijze tot uitdrukking kunnen brengen, en ons leven ernaar
inrichten.

Aan de hand van verschillende teksten verdiepen studenten zich in de
inhoud en vormgeving van verschillende levensbeschouwingen met
betrekking tot kwetsbaarheid en belangrijke thema’s die daardoor
zichtbaar worden. Levensbeschouwingen formuleren op systematische wijze
een visie op het bestaan. In de christelijke theologie vind je deze in
de loci van de systematische theologie. Een centrale vraag in de module
is in hoeverre klassieke antwoorden passen bij de contrastervaringen van
gelovige en zoekende mensen van vandaag de dag.

Vervolgens staat de eigen levensbeschouwelijke zoektocht centraal: welke
contrastervaringen benoemt de student als bepalend voor zichzelf? Welke
zoektocht ontvouwde zich en welke levensbeschouwelijke bronnen wezen een
weg? Wat licht op als wij in dialoog gaan over deze ervaringen en wat
zij ons brachten? Hoe kunnen wij dit alles vertalen naar onze
levensbeschouwelijke traditie?
Ten slotte staat de vraag centraal hoe je in groepsverband, met
deelnemers met verschillende levensbeschouwelijke achtergronden, het
gesprek over ervaringen van kwetsbaarheid en de levensbeschouwelijke
inzichten die daaruit voortkomen kunt stimuleren en ondersteunen. Een
deel van de contacturen bestaat uit het oefenen van groepsgesprekken.

Onderwijsvorm

Hoor- / werkcolleges met discussie, en voorbereidende opdrachten (12
uur). Bestudering literatuur.

Toetsvorm

Participatie • Verslag practica • Paper

Literatuur

Anbeek, C. (2018a). Voor Joseph en zijn broer. Van overleven naar spelen
en andere zaken van ultiem belang. Utrecht: Ten Have.

Anbeek, Christa (2018b). Kwetsbaarheid als bron van geloof, hoop en
liefde. Ontwikkeling van een dialoogspel. Tijdschrift voor Geestelijke
Verzorging. Jr21/nr91, p.12-20 (PDF Canvas)

Anbeek, C. & Jong, de A. (2013a). De berg van de ziel. Een persoonlijk
essay. Utrecht: Ten Have

Anbeek, C. (2013 b). Aan de heidenen overgeleverd. Hoe theologie de
21ste eeuw kan overleven. Utrecht: Ten Have.

Fineman, M.A. (2013). Equality, Autonomy, and the Vulnerable Subject in
Law and Politics. In: Fineman, M.A. & Grear, A. (eds), Vulnerability.
Reflections on a New Ethical Foundation for Law and Politics, Ashgate
Publishin Company, pp. 13-27 (PDF).

Mackenzie, C. (2014). The Importance of Relational Autonomy and
Capabilities for an Ethics of Vulnerability. In: Vulnerability. New
Essays in Ethics and Feminist Philosophy. Mackenzie, C., Rogers, W.,
Dodds, S. (eds). Oxford University Press. pp. 33-59 (PDF)

Arendt, Hannah. (1994). Vita Activa. Amsterdam: Boom. p. 173-186 (PDF
Canvas)

Butler, J.,. (2003). Precarious life : The powers of mourning and
violence. London; New York: Verso pp. 23-49 (PDF)

May, Todd (2017). A Fragil Life. Accepting our Vulnerability. London,
Chicago: University of Chicago Press. (Introduction & Ch 4, 5)
.
Murdoch, I. (2014). The Sovereignty of Good. New York: Routledge, pp.
82-101 (PDF).

Overige informatie

Ten behoeve van het goed kunnen volgen en afronden van deze cursus, is
het noodzakelijk dat de student aanwezig is bij alle tutorial
bijeenkomsten. De tijdens de bijeenkomsten behandelde stof maakt deel
uit van de toetsing.
Deze module wordt in 2019-2020 niet aangeboden omdat er geen studenten
Master Theologie en Religiewetenschappen (3 jr) met specialisatie
Remonstranten Seminarie zijn.

Algemene informatie

Vakcode G_RSGRKL
Studiepunten 6 EC
Periode P6
Vakniveau 500
Onderwijstaal Nederlands
Faculteit Faculteit Religie en Theologie
Vakcoördinator dr. C.W. Anbeek
Examinator dr. C.W. Anbeek
Docenten dr. C.W. Anbeek

Praktische informatie

Voor dit vak kun je niet zelf intekenen; het onderwijsbureau van jouw faculteit tekent je in.

Voor dit vak kun je last-minute intekenen.

Werkvormen Werkcollege
Doelgroepen

Dit vak is ook toegankelijk als: