Democratie en journalistiek sinds 1750

2019-2020

Doel vak

• Kennis en inzicht verwerven in de ontwikkeling van journalistieke
verslaggeving sinds het midden van de achttiende eeuw.
• Kennis en inzicht verwerven in de wisselwerking tussen politiek en
journalistiek.
• Wetenschappelijke concepten over journalistiek en democratie kunnen
uitleggen en toepassen op journalistieke uitingen uit het verleden.
• Het leren lezen en analyseren van verschillende typen journalistieke
bronnen zoals krantenartikelen, foto's en filmpjes.
• Het bedenken en uitvoeren van een klein journalistiek-historisch
onderzoek dat uitmondt in een essay.

Inhoud vak

Journalistiek wordt vaak gezien als de basis voor onze democratie en
omgekeerd zou een democratisch stelsel niet kunnen functioneren zonder
een goed functionerende journalistiek. Is de journalistiek inderdaad één
van de belangrijkste 'machten' in een democratie? En sinds wanneer? Dit
vak richt zich op de geschiedenis van de journalistiek en de
wisselwerking tussen politiek en journalistiek sinds het midden van de
achttiende eeuw. Het uitgangspunt zijn veranderende ideeën over wat
(goede) journalistiek is en hoe die veranderingen samenhangen met de
democratisering van de politiek en bredere maatschappelijke
ontwikkelingen.
In het college volgen we een aantal belangrijke historische
ontwikkelingen en gebeurtenissen, met daarbij speciale aandacht voor de
Nederlandse casus.
We kijken hoe de pers en de politiek op elkaar reageerden. De liberale
grondwetswijziging van 1848 bevorderde
de vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid maar wat betekende dit
eigenlijk voor
de relatie tussen politiek en journalistiek? Tijdens de Eerste
Wereldoorlog was Nederland officieel neutraal, koos het geen partij en
werd de pers gecensureerd. Wat waren de gevolgen voor de journalistiek?
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Nederland bezet en moesten
journalisten een keuze maken: collaboratie of verzet. Waar koos men
voor? En waarom? Aan de orde komen verder de betekenis van de
verzuiling, de opkomst van politieke tv-spotjes en populisme in de
politiek voor de journalistieke cultuur. Leidraad bij het college zijn
de begrippen in hoeverre en op welke wijze er sprake is van
mediatisering en democratisering van journalistiek en politiek sinds de
negentiende eeuw.
Studenten onderzoeken in deze cursus ook zelf een debat, journalist of
mediamoment in het verleden door gebruik te maken van gedigitaliseerde
krantenarchieven en waar mogelijk van beeldmateriaal. Studenten geven
een mondelinge presentatie en ronden hun onderzoek af met een werkstuk.

Onderwijsvorm

hoor- en werkcolleges (totaal: 6 uur per week)

Toetsvorm

Tentamen (50%) en essay (50%); compenseren mag maar op beide toetsen
moet minimaal een 4 worden gescoord anders volgt een herkansing.

Literatuur

Hoofdstukken uit o.a.: Huub Wijfjes, Journalistiek in Nederland,
1850-2000: beroep, cultuur en organisatie (Amsterdam 2004).
De overige literatuur wordt bekendgemaakt via Canvas.

Doelgroep

Tweedejaars studenten CIW: journalistiek; het vak staat ook open voor
tweede- en derdejaars studenten geschiedenis. Zij moeten echter vooraf
contact opnemen met de docent.

Overige informatie

Aanwezigheid is verplicht.

Aanbevolen voorkennis

Het wordt sterk aangeraden dat je jaar 1 van de bachelor Communicatie-
en Informatiewetenschappen (CIW-FGW) of van de bachelor
Communicatiewetenschappen (CW-FSW) hebt afgerond (met name de vakken
Media en journalistiek (CIW) of Nieuws en Journalistiek (CW).

Algemene informatie

Vakcode L_GABACIW101
Studiepunten 6 EC
Periode P5
Vakniveau 200
Onderwijstaal Nederlands
Faculteit Faculteit der Geesteswetenschappen
Vakcoördinator M.P. Groten
Examinator M.P. Groten
Docenten drs. W.J. Berkelaar
M.P. Groten

Praktische informatie

Voor dit vak moet je zelf intekenen.

Voor dit vak kun je last-minute intekenen.

Werkvormen Werkcollege, Hoorcollege
Doelgroepen

Dit vak is ook toegankelijk als: