Onderzoekscollege Cultuur, Religie en Kennis 500-1800

2019-2020

Doel vak

In deze cursus bestudeer je een aantal belangrijke ontwikkelingen op het
gebied van wetenschap en techniek in de periode 1650-1800 en de manier
waarop leken of gewone burgers daar kennis van namen via allerhande
media. De leerdoelen van de cursus zijn de volgende:
- Verwerven van kennis van de ontwikkeling van vroegmoderne media,
wetenschap en technologie en van de culturele veranderingen die daarmee
in verband worden gebracht.
- Kennis van en inzicht in het historiografische debat rond
wetenschappelijke en technische innovatie.
- Concepten en theorieën op het gebied van de kennisgeschiedenis
begrijpen, kunnen uitleggen en toepassen
- Ervaring opdoen met selecteren, analyseren en interpreteren van een
primaire bronnen uit de periode voor 1800
- Vaardigheid opdoen in het gebruik van digitale tekstanalyse: Naast het
nauwkeurig bestuderen van bronnen in hun context (close reading) leer je
ook enkele methoden om een zeer groot corpus aan bronnen te onderzoeken
met behulp van digitale methoden.
- Oefening in mondelinge en schriftelijke verslaggeving van onderzoek:
op een zorgvuldige, gestructureerde en aantrekkelijke manier rapporteren
over eigen onderzoek, argumenten onderbouwen met empirisch bewijs.

Inhoud vak

De vroegmodern tijd was in Europa een periode van spectaculaire
veranderingen op het gebied van wetenschap en technologie. Klassiek zijn
boekdrukkunst, kompas en buskruit, maar te denken valt ook aan
optiehandel, het fluitschip, de thermometer of de vaccinatie tegen
koepokken. Sommige tijdgenoten hadden het gevoel dat de wereld om hen
heen razendsnel veranderde. Volgens sommige historici hielden al die
innovaties nauw samen met ingrijpende culturele ontwikkelingen die
gelijktijdig plaatsvonden zoals de opkomst van nieuwe media, het
stijgende opleidingsniveau en de opkomst van allerlei genootschappen
voor kunsten en wetenschappen. Veel belangrijke uitvindingen en
experimenten werden gedaan in kringen van ambachtslieden en gewone
burgers waren vaak medefinanciers van innovatieve projecten. Belangrijk
was dat al deze groepen in contact met elkaar konden komen. In de
achttiende eeuw mondden deze ontwikkelingen uit in wat wel een Culture
of Improvement wordt genoemd. Bestuurders, ondernemers, practici,
geleerden gingen bewust op zoek naar manieren om kennis te vermeerderen
en de samenleving te verbeteren. Dit ging niet altijd zonder spanningen:
er was ook veel scepsis in een samenleving waar juist het verleden, de
Bijbel en de klassieken werden gezien als belangrijkste bronnen van
kennis en nieuwigheid niet vanzelf positief werd ontvangen.
In deze cursus gaan we op zoek naar de uitwisseling en receptie van
nieuwe kennis. Hoe kwamen mensen met nieuwe ideeën en technologie in
aanraking? En wat vonden ze ervan? Daarvoor bestuderen we primair
bronnenmateriaal zoals kranten en ander drukwerk als ook handschriften
die verslag doen van deze spannende tijd: dagboeken, brieven en
kronieken. Voor hun onderzoek kunnen de studenten onder meer gebruik
maken van een corpus Nederlandstalige kronieken dat is gedigitaliseerd
en waarin veel wordt geschreven over nieuwigheden.

Onderwijsvorm

Werkcolleges (1 x 3 uur)

Toetsvorm

Opdrachten (40%) en paper gebaseerd op eigen onderzoek (60%). Voor het
paper moet minimaal een 6.0 worden behaald om deze cursus met een
voldoende te kunnen afronden.

Literatuur

Literatuur wordt bekend gemaakt via Canvas en is beschikbaar via de UB
van de VU

Doelgroep

Studenten BA3 Geschiedenis

Algemene informatie

Vakcode L_GABAGES317
Studiepunten 9 EC
Periode P4+5
Vakniveau 300
Onderwijstaal Nederlands
Faculteit Faculteit der Geesteswetenschappen
Vakcoördinator dr. H.M.E.P. Kuijpers
Examinator dr. H.M.E.P. Kuijpers
Docenten prof. dr. ir. F.J. Dijksterhuis
dr. H.M.E.P. Kuijpers

Praktische informatie

Voor dit vak moet je zelf intekenen.

Voor dit vak kun je last-minute intekenen.

Werkvormen Werkcollege
Doelgroepen

Dit vak is ook toegankelijk als: