Didactiek 2

2019-2020

Doel vak

De cursus Didactiek 2 is onderdeel van de tweede fase (fase II) van de
Universitaire Lerarenopleiding (ULO) van de VU, en loopt parallel aan de
cursus Praktijk 2. De cursus omvat verschillende onderdelen die in
samenhang worden aangeboden: algemene didactiek (AD), vakdidactiek (VD)
en peergroup (PG).

Aan het eind van de cursus heeft de student de nodige algemeen
didactische en vakdidactische bagage aan te reiken die nodig is voor het
handelen als docent waarbij op basis van bestaande lesmaterialen wordt
gewerkt.
Hierbij wordt nadrukkelijk aangesloten bij de ontwikkelingsfase waarin
de docent-in-opleiding (dio) zich bevindt (zie inhoud).

Inhoud vak

Didactiek 2 is geordend rondom een aantal voor het beroep van docent
fundamentele kernpraktijken. Bij Didactiek 2 staan de volgende
kernpraktijken centraal: (1) leerprocessen zichtbaar maken, (2)
leerprocessen bevorderen, (3) leerprocessen toetsen, (4) communiceren en
leiding geven, (5) leerlingen verantwoordelijkheid geven (van
docentgestuurd naar leerlinggestuurd) en (6) aandacht geven aan
verschillen. Ten opzichte van de cursus Didactiek 1 wordt de focus
verlegd van de (individuele) les naar het leerproces van de leerling. De
reikwijdte van het didactisch denken en handelen wordt daarmee ook
groter: er wordt een begin gemaakt met het ontwerpen en uitvoeren van
reeksen van lessen.

De genoemde kernpraktijken komen expliciet aan de orde bij AD. Bij VD
wordt aangesloten bij deze kernpraktijken en wordt de vertaalslag
gemaakt naar het eigen (school)vak. Daarnaast worden bij VD belangrijke
vakdidactische concepten en werkwijzen geïntroduceerd.

Bij PG staat wederom de eigen onderwijspraktijk van de dio centraal.
Waar bij AD en VD de nadruk ligt op de rollen van de uitvoerende en
ontwerpende docent en pedagoog, wordt bij PG nadrukkelijk vorm gegeven
aan de rol van reflectieve onderzoekende professional . De samenhang
tussen Didactiek 2 en Praktijk 2 komt onder andere tot stand doordat de
dio en de werkplekbegeleider op school suggesties krijgen voor
(observatie)opdrachten die kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van de
competenties die bij deze kernpraktijken horen. Alle inhoudscomponenten
uit deze cursus worden tijdens de bijeenkomsten en in verwerking
verbonden met de werkplekpraktijk van de student

In de laatste weken van de cursus is nadrukkelijker ruimte voor de eigen
leervragen en behoefte van de student. Er worden keuzeworkshops
aangeboden rondom uiteenlopende (vak)didactische thema’s.

Onderwijsvorm

Alle onderwijs vindt plaats op de instituutsdag (maandag). Studenten
zijn de hele dag aanwezig. In de ochtend is er een hoor/werkcollege AD,
waarbij dio’s van verschillende vakken samen zitten. De colleges AD
worden steeds verzorgd door een tweetal docenten. In de middag is er een
werkcollege VD onder begeleiding van de vakdidacticus. Deze colleges
worden samen met dio’s van hetzelfde vak in verschillende
samenstellingen (homogeen en heterogeen) gevolgd .

Tenslotte zijn er, verspreid over de periode, drie PG bijeenkomsten,
waarbij dio’s van verschillende vakken in kleine groepen en onder
begeleiding de eigen onderwijspraktijk onder de loep nemen en eventuele
concerns daarbij bespreken.
Bij alle onderdelen (AD, VD en PG) wordt een actieve houding van de
student gevraagd, zowel tijdens de bijeenkomsten daarbuiten. Regelmatig
worden er verwerkingsopdrachten gegeven, waar individueel of in
groepsverband aan wordt gewerkt. Deze opdrachten worden formatief
geëvalueerd, onder andere door middel van (peer)feedback.

Toetsvorm

Didactiek 2 wordt afgesloten met een geschreven basisproef waarin
de studenten demonstreren dat zij een korte lessenreeks kunnen ontwerpen
en (deels) uitvoeren en kunnen reflecteren op de manier waarop
voorbereiding, uitvoer en afronding hebben plaatsgevonden. De proef
bestaat uit een docentenhandleiding bij de lessenreeks, gebaseerd op
bestaand lesmateriaal, (incl. een globale planning, twee uitgewerkte
lesontwerpen, verantwoording op basis van praktijk en theorie, en eigen
leerdoelen bij deze les), een videocompilatie (15 min.) van de gegeven
lessen en een terugblik op
ontwerp, uitvoering en pedagogisch handelen. Bij het ontwerpen en
uitvoeren van de les staan
de kernpraktijken behandeld in de colleges algemene didactiek en
vakdidactiek centraal (met een focus op de leerling en het leerproces).
De terugblik op ontwerp en uitvoering vindt plaats aan de hand van de
perspectieven van een docent als professional, ontwerper, uitvoerder en
pedagoog, en de daarbij behorende relevante theorie. De proef wordt
beoordeeld aan de hand van
een beoordelingsformulier gerelateerd aan de rubrics die voor elk van de
docentperspectieven zijn geformuleerd voor fase 2.

Literatuur

Bij deze cursus worden de volgende algemeen didactische handboeken
gebruikt:
- Ebbens, S. & Ettekoven, S. (2016). Effectief leren – basisboek.
Groningen: Noordhoff Uitgevers B.V.
- Korthagen, F. & Lagerwerf, B. (2014). Een leraar van klasse. Den Haag:
Boom Lemma Uitgevers
- Teitler, P. (2017). Lessen in orde. Bussum: Coutinho.
- Kohnstamm, R. (2009). Kleine ontwikkelingspsychologie: III de
puberjaren. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.

Oudere edities van bovenstaande boeken zijn over het algemeen goed
bruikbaar.

Behalve van bovenstaande literatuur wordt veelvuldig gebruik gemaakt van
relevante en actuele wetenschappelijke literatuur. Deze artikelen worden
tijdens de cursus ter beschikking gesteld. De literatuur die bij VD
gebruikt wordt is
afhankelijk van het schoolvak waarvoor wordt opgeleid.

Overige informatie

Beheersing van de inhoud van het desbetreffende schoolvak wordt als
voorkennis verondersteld.
Voorwaardelijk voor afronding van Didactiek 2: een voldoende beoordeling
van Didactiek 1.

Algemene informatie

Vakcode O_MLDIDAC_2
Studiepunten 6 EC
Periode P2+3
Vakniveau 400
Onderwijstaal Nederlands
Vakcoördinator C.L. Geraedts
Examinator dr. A. Handelzalts
Docenten drs. J.K.W. Riksen
prof. dr. M. Meeter
dr. O.P.M. van Buuren
dr. B. de Vries
drs. A.J.C. Monquil
drs. L.A. van der Bruggen
W. Maas
drs. N.H. Ypenburg
drs. E.D. van Noort
drs. J. Quartel MA
drs. H.R. Goudsmit
drs. Y.G. Meindersma
drs. I. Pauw
drs. C.D.P. van Oeveren
drs. S. Donszelmann
dr. H.B. Westbroek
C.L. Geraedts
dr. A.A. Kaal
dr. A. Handelzalts
R.B. van der Vos
drs. L.J. van Well-van Grootheest
drs. H. Stouthart
R.M.C. Canisius

Praktische informatie

Voor dit vak moet je zelf intekenen.

Werkvormen Hoorcollege*, Werkgroep

*Voor deze werkvorm kun je geen groep kiezen, je wordt hiervoor ingedeeld.