Didactiek 3

2019-2020

Doel vak

De cursus Didactiek 3 is onderdeel van de derde en laatste fase (fase
III) van de Universitaire Lerarenopleiding (ULO) van de VU, en loopt
parallel aan de cursussen Praktijk 3 en Praktijkonderzoek 2. De omvang
van de cursus is een semester.

Aan het eind van de cursus heeft de student de verdiepende pedagogische
en (vak)didactische bagage die nodig is voor het
handelen als docent in complexe situaties. Hierbij wordt nadrukkelijk
aangesloten bij de ontwikkelingsfase waarin de docent-in-opleiding (dio)
zich bevindt (zie inhoud).

Inhoud vak

Het eerste blok van de cursus Didactiek 3 is geordend rond een aantal
voor het beroep van docent fundamentele kernpraktijken:
(1) differentiëren, (2) toetsen, (3/4) herkennen van/omgaan met gedrags-
en leerproblemen, (5) mentor zijn en (6) een plek in de
schoolorganisatie innemen.

De cursussen Didactiek 1 en 2 vormen samen het basisdeel van de
Universitaire Lerarenopleiding (ULO); de cursus Didactiek 3 kan gezien
worden als het verdiepingsdeel waarbij we nader ingaan op (het
begeleiden van) individuele leerprocessen en het verzorgen van passend
onderwijs, en het leren van leerlingen in een groepsdynamische setting.
Ook verkennen we andere taken van docenten in de schoolorganisatie zoals
mentor zijn. In Didactiek 3 komen meer complexe kernpraktijken en
bijbehorende thema's aan de orde. Het (vak)didactisch denken en handelen
strekt zich uit over langere perioden, en er is aandacht voor het
ontwerpen van leerlijnen. Ook wordt de dio nadrukkelijker uitgedaagd een
eigen visie op onderwijs te geven en uit te dragen. Zo is de lesmethode
niet langer leidend, maar wordt
van dio’s in toenemende mate verwacht zelf invulling te geven aan de
inhoud en didactiek van de lessen (waarbij zowel bestaand als eigen
materiaal kan worden gebruikt). Tenslotte zullen de (vak)didactische
overwegingen die ten grondslag liggen aan de eigen visie
onderbouwd moeten worden met relevante literatuur en eigen
praktijkervaringen.

In het tweede blok van de cursus is er bij Algemene Didactiek
nadrukkelijk ruimte voor differentiatie en de eigen leerbehoefte van de
student. Er worden (keuze)modules en gastcolleges aangeboden rond
uiteenlopende algemeen didactische thema’s zoals gesprekstechnieken en
logopedie, gevoelige onderwerpen in de klas, diversiteit, en lesgeven
met ICT. Studenten worden uitgenodigd om (voor een deel) zelf invulling
te geven aan deze keuzeruimte.

Onderwijsvorm

Alle onderwijs vindt plaats op de instituutsdag (maandag). Studenten
zijn de hele dag aanwezig. In de ochtend is er een hoor/werkcollege
Algemene Didactiek (AD), waarbij dio’s van verschillende vakken samen
zitten. De colleges AD
worden steeds verzorgd door twee docenten. In de middag is er een
werkcollege Vakdidactiek (VD) onder begeleiding van de vakdidacticus.
Deze colleges worden samen met dio’s van hetzelfde vak in verschillende
samenstellingen (homogeen en heterogeen) gevolgd. Tenslotte zijn er,
verspreid over de periode, drie Peer Group (PG) bijeenkomsten, waarbij
dio’s van verschillende vakken in kleine groepen en onder begeleiding de
eigen onderwijspraktijk onder de loep nemen en eventuele concerns
daarbij bespreken.

Bij alle onderdelen (AD, VD en PG) wordt een actieve houding van de
student gevraagd, zowel tijdens de bijeenkomsten als daarbuiten.
Regelmatig worden er voorbereidings- en/of verwerkingsopdrachten
gegeven, waar individueel of in groepsverband aan wordt gewerkt.

Toetsvorm

Didactiek 3 wordt afgesloten met een geschreven meesterproef waarin de
studenten demonstreren dat zij een lessenreeks kunnen ontwerpen en
uitvoeren en kunnen reflecteren op de manier waarop voorbereiding,
uitvoer en afronding hebben plaatsgevonden. De proef bestaat uit een
lessenreeks met een coherente leerlijn en expliciet gemaakte
inhoudelijke en didactische keuzes. Het materiaal bevat: een lessenserie
met een toets, een koppeling aan en neerslag van de (pedagogische)
onderwijsvisie en visie op het vak van de student en de school,
docentenhandleiding, leerlingmateriaal, evaluatie met collega’s en
leerlingen, een videocompilatie (15 min.) van de gegeven lessen en een
terugblik op ontwerp en uitvoering. Bij het ontwerpen en uitvoeren van
de les maakt de student gebruik van relevante kennis uit en gekoppeld
aan de kernpraktijken die tijdens de opleiding centraal hebben gestaan.
De terugblik op ontwerp en
uitvoering vindt plaats vanuit de docentrollen professional, ontwerper,
uitvoerder en pedagoog. Hierbij staat de student stil bij zijn/haar
ontwikkeling op het gebied van deze rollen. De proef wordt beoordeeld
aan de hand van een beoordelingsmodel gerelateerd aan de rubrics die
voor elk van de docentrollen zijn geformuleerd voor fase 3 (een
startbekwame docent).

Literatuur

Bij deze cursus worden de volgende algemeen didactische handboeken
gebruikt:
- Ebbens, S. & Ettekoven, S. (2016). Effectief leren – basisboek (4e
druk). Groningen: Noordhoff Uitgevers B.V.
- Korthagen, F. & Lagerwerf, B. (2014). Een leraar van klasse. Den Haag:
Boom Lemma Uitgevers
- Teitler, P. (2013). Lessen in orde. Bussum: Coutinho.
- Kohnstamm, R. (2014). Kleine ontwikkelingspsychologie: III de
puberjaren. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.

Daarnaast wordt veelvuldig gebruik gemaakt van relevante en actuele
wetenschappelijke literatuur. Deze artikelen worden tijdens de cursus
ter beschikking gesteld. De literatuur die bij VD gebruikt wordt is
afhankelijk van het schoolvak waarvoor wordt opgeleid.

Overige informatie

Beheersing van de inhoud van het desbetreffende schoolvak wordt als
voorkennis verondersteld.
Voorwaardelijk voor afronding van Didactiek 3: een voldoende beoordeling
van Didactiek 2.

Algemene informatie

Vakcode O_MLDIDAC_3F
Studiepunten 9 EC
Periode P1+2+3
Vakniveau 400
Onderwijstaal Nederlands
Vakcoördinator drs. S. Donszelmann
Examinator drs. S. Donszelmann
Docenten dr. A. Handelzalts
drs. I. Pauw
drs. S. Donszelmann
W. Maas
dr. A.A. Kaal
C.L. Geraedts
drs. A.J.C. Monquil
prof. dr. M. Meeter
drs. M.M. Vreeburg MSc
drs. N.H. Ypenburg
dr. C.D.P. van Oeveren
dr. O.P.M. van Buuren
dr. H.B. Westbroek
drs. H.R. Goudsmit
drs. Y.G. Meindersma
drs. J. Quartel MA
drs. J.K.W. Riksen
drs. L.A. van der Bruggen
drs. E.D. van Noort
dr. B. de Vries
R.B. van der Vos
drs. L.J. van Well-van Grootheest
J. Quartel MA
drs. H. Stouthart
drs. J. Gnodde
R.M.C. Canisius

Praktische informatie

Voor dit vak moet je zelf intekenen.

Werkvormen Werkcollege, Hoorcollege