Bachelorwerkgroep Bestuurs- en Organisatiewetenschap 5: Bestuurswetenschap

2019-2020

Doel vak

Dit vak biedt een verdieping in een cruciaal thema in de
bestuurswetenschap: effectiviteit en onbedoelde gevolgen van beleid. Het
centrale leerdoel van dit vak is dat studenten na het volgen ervan een
kritischer en meer alerte houding ten aanzien van de te verwachten
effecten van beleid hebben en deze houding kunnen vertalen in een
kritische reflectie op wat beleid vermag en in een kritische evaluatie
van concrete beleidscases. Dit leerdoel wordt gespecificeerd in de
volgende subdoelen:

1) De hardnekkigheid van beleidsproblematiek vanuit verschillende
invalshoeken (o.a. filosofisch, sociologisch en psychologisch) te
verklaren;
2) Onbedoelde gevolgen van beleid en de mechanismen daarachter te
herkennen en uit te kunnen leggen;
3) Technieken te formuleren en toe te passen om bedoelde en onbedoelde
gevolgen van beleid te onderzoeken.
4) Kritisch te reflecteren op begrensde mogelijkheden van beleid en van
deze reflectie verslag te doen in een overtuigend beargumenteerd en goed
geschreven academisch essay;
5) Bedoelde en onbedoelde gevolgen van beleid in een concrete
beleidscasus ex post te signaleren, analyseren en verklaren en hiervan
verslag te doen in een goed gestructureerd evaluatierapport.

Inhoud vak

Beleid heeft vaak niet de uitwerking die beleidsmakers voor ogen hebben.
Er kunnen onbedoelde negatieve en positieve uitkomsten zijn en soms
heeft beleid helemaal geen effect. Daarnaast is het resultaat van beleid
over het algemeen tijdelijk en kunnen beoogde effecten op den duur
omslaan in tegengestelde effecten en andersom.

Over de onbedoelde gevolgen van beleid is veel geschreven. De literatuur
geeft handvatten om deze te verklaren en erop te anticiperen. Dat is van
belang voor studenten die zich voorbereiden op een toekomst als
beleidsmaker of –onderzoeker, of op een andere manier betrokken zullen
zijn bij beleid. Maar voor het (leren) omgaan met de onbedoelde gevolgen
van beleid, is het niet toereikend om uitsluitend deze literatuur te
bestuderen. In de afgelopen jaren is er een uitgebreide literatuur
ontstaan over de hardnekkigheid en onoplosbaarheid van beleidsproblemen.
Deze literatuurstroom geeft argumenten om de verwachtingen ten aanzien
van de effecten van beleid, of beter, van de maakbaarheid van de
samenleving, aanzienlijk terug te schroeven. Vanuit dit perspectief is
het wellicht realistischer niet te spreken van bedoelde en onbedoelde
gevolgen van beleid, maar om de uitkomsten, als onderdeel van een
doorlopend proces van beleidsvorming, vast te stellen, te verklaren, en
de kennis hierover mee te nemen in het vervolg van het proces.

In het vak Bachelorwerkgroep 5 (S_BWGBO5B), vanaf nu BWG 5, gaan we, aan
de hand van de literatuur en concrete cases, met beide perspectieven aan
de slag. We bespreken literatuur over concrete en specifieke
verklaringen waarom bepaalde beleidsinterventies al dan niet de gewenste
effecten sorteren, en literatuur waarin de beperkte effectiviteit en
onbedoelde effecten van veel beleid op een meer fundamenteel en
theoretisch niveau verklaard worden. Daarnaast kijken we op casusniveau
naar oorzaken van bedoelde en onbedoelde gevolgen van een specifieke
beleidsmaatregel.

Dit vak biedt een uitbreiding en verdieping van de kennis over
beleidsproblemen en onbedoelde gevolgen van beleid opgedaan eerder in de
bachelor, en voegt daar bovendien een vaardigheidselement aan toe. De
literatuur wordt voorafgaande aan de bijeenkomsten actief verwerkt via
diverse schrijfopdrachten, uitmondend in het individuele essay dat
deeltoets 1 vormt. Dit bevordert het leereffect en de academische
schrijfvaardigheid. In dit essay wordt een casus naar keuze geanalyseerd
middels de literatuur die tot dan toe is behandeld tijdens de
werkgroepen. Daarnaast wordt de opgedane kennis in praktijk gebracht
door het uitvoeren van een ex post evaluatie van de effecten (bedoeld en
onbedoeld, positief en negatief) van een concrete beleidsmaatregel. Deze
opdracht wordt in groepjes van 3 studenten uitgevoerd, het
evaluatieverslag vormt deeltoets 2.

Er zijn verschillende dwarsverbanden met andere vakken uit de bachelor.
In de eerste opdracht, bij bijeenkomst 1, wordt gereflecteerd op de rol
die globalisering, diversiteit en netwerken (de thema’s van de
parallelle SS4S-vakken) kunnen spelen in de hardnekkigheid van
beleidsproblemen. Ook in latere bijeenkomsten zullen we terugkomen op
deze thema’s. In bijeenkomst 3 kijken we door een filosofische bril naar
de mogelijkheden om met behulp van beleid de samenleving te beïnvloeden.
Een vergelijkbaar perspectief staat centraal in het parallelle vak
Filosofie van Management en Organisatie. Bijeenkomst 3, evenals
bijeenkomst 2, gaat daarnaast deels over de rol van het recht in relatie
tot beleid, waarmee enigszins gepreludeerd wordt op het vak Recht voor
overheid en bedrijf (jaar 2 periode 5). Bijeenkomst 4 bouwt voort op een
thema dat al in het vak Economie, markt en overheid (jaar 2 periode 2)
is behandeld.

Onderwijsvorm

Werkgroepen van 2 uur. Aanwezigheid is verplicht.

Toetsvorm

Individuele schrijfopdracht waarin wordt gereflecteerd op de behandelde
literatuur middels een casus (deeltoets 1); evaluatieverslag in groepjes
van 3 (deeltoets 2).

Literatuur

Diverse artikelen en boekhoofdstukken. Wordt via Canvas bekendgemaakt.
Er hoeft geen boek te worden aangeschaft.

Doelgroep

Studenten Bestuurs- en Organisatiewetenschap, richting
Bestuurswetenschap

Afwijkende intekenprocedure

Bij dit vak kun je niet zelf intekenen voor één van de werkgroepen, maar word je ingedeeld door de vakcoördinator. NB Je moet in VUnet wel intekenen voor het vak, met de overige bijbehorende vakonderdelen!

Algemene informatie

Vakcode S_BWGBO5B
Studiepunten 6 EC
Periode P4+5+6
Vakniveau 300
Onderwijstaal Nederlands
Faculteit Faculteit der Sociale Wetenschappen
Vakcoördinator dr. J.S. Timmer
Examinator
Docenten

Praktische informatie

Voor dit vak moet je zelf intekenen.

Werkvormen Werkgroep*

*Voor deze werkvorm kun je geen groep kiezen, je wordt hiervoor ingedeeld.