Evolutie

2018-2019

Doel vak

Het doel van de cursus is inzicht te verkrijgen in de centrale rol van
evolutionaire processen bij de vorming van de hoofdlijnen van het leven
op aarde en de evolutie van de mens in het bijzonder. Een belangrijk
doel van de cursus is de onderliggende evolutionaire principes te
analyseren en te beschrijven in een schriftelijk verslag (essay).

Na afloop van de cursus is de student in staat:
• de voornaamste chemische bouwstenen van het leven te benoemen;
• de verdeling van macromoleculen over de stamboom van het leven en hun
functionele betekenis te beschrijven;
• de belangrijkste bewijzen voor evolutie te omschrijven;
• de hoofdtijdperken in de evolutionaire geschiedenis aan te geven;
• de hoofdlijnen van de evolutie van gewervelde dieren te omschrijven
• de voornaamste bouwplan-kenmerken van vertebraten, inclusief primaten
en de mens, te benoemen;
• te omschrijven welke factoren het ontstaan en behoud van genetische
variatie bepalen;
• te berekenen hoe genfrequenties veranderen;
• het effect van selectie op genotype en fenotype te beschrijven;
• de mechanismen van soortvorming te omschrijven;
• op basis van een wetenschappelijk artikel zelf een fylogenetische
reconstructie te maken van de evolutie van mensachtigen;
• tot het schrijven van een essay over kenmerken en evolutionaire en
genetische aspecten van leven onder extreme omstandigheden.

Inhoud vak

Theoretisch deel (gegeven als college, werkgroepen en e-learning)
• De werking van evolutie: de genetische motor, natuurlijke selectie,
soortvorming en extinctie;
• Genetische variatie, genetisch evenwicht, koppelingsevenwicht tussen
loci, genetische drift, flessenhalseffecten;
• Fylogenetische analyse, cladistiek, soortvorming;
• Chemische aspecten van de ontwikkeling van het leven op aarde;
• Evolutie en diversiteit van leven: genotypische en fenotypische
diversiteit;
• Evolutiebiologie in het dagelijks leven
• Evolutie en bouwplannen van gewervelde dieren, inclusief evolutie en
gedrag van de mens.

Praktisch deel:
• Excursie naar het Teylers Museum;
• Computerpractica: Opstellen van fylogenetische bomen; Zoeken naar
wetenschappelijke literatuur.
• Uitwerken themaopdracht door het bestuderen van een tweetal
wetenschappelijk artikelen, die te plaatsen in de context van de
behandelde theorie over evolutie, en te bewerken tot een kort essay.

Onderwijsvorm

1. Hoorcolleges (38 uur)
2. Werkcolleges / computerpracticum (14 uur)
3. Excursies (5 uur)
4. Project (themaopdracht) (24 uur)
5. Toets/tentamen (5 uur)
6. Zelfstudie (82 uur)

Toetsvorm

1. (Deel)tentamens:
a. Vragen:
o Toets (multiple choice) halverwege de cursus
o Schriftelijk eindtentamen (essayvragen)
Toetsing omvat vragen over de leerstof uit het boek, de colleges,
werkcolleges, het computerpracticum en de studiehandleiding. Toetsing
vindt plaats op zowel kennis van als inzicht in de leerstof.
b. Afname: schriftelijk
c. Herkansing: tezamen

2. Academische vaardigheden:
a. Schrijfvaardigheden (essay)
b. Oordeelsvorming (informatie interpreteren en plaatsen in context
evolutietheorie)
Academische vaardigheden worden getoetst middels een themaopdracht die
wordt afgesloten met een schriftelijk verslag (essay).
Herkansing bij hertentamen moment

3. Weging
De toets en het tentamen tellen samen voor 80% mee (ieder 40%), het
schriftelijk verslag (essay) van de themaopdracht telt voor 20% mee in
het eindcijfer.

4. Compensatie
Het cijfer voor het schriftelijk verslag (essay) van de themaopdracht en
het tentamen moet voldoende zijn; het cijfer voor de toets kan worden
gecompenseerd door het tentamencijfer.

Literatuur

• Van Straalen, N.M., Roelofs, D. (2017). Evolueren wij nog? Amsterdam
University Press B.V., Amsterdam. Prijs ongeveer 25 euro.
• Studiehandleiding met extra achtergrondmateriaal bij colleges en
opdrachten behorende bij de werkgroepen, computerpractica en excursie.
Prijs ongeveer 15 euro, inclusief toegang tot Teylers Museum.

Doelgroep

BSc Biologie Jaar 1

Overige informatie

Een deel van deze cursus zal samen worden gevolgd met tweedejaars
studenten Gezondheid en Leven.

Algemene informatie

Vakcode AB_1241
Studiepunten 6 EC
Periode P2
Vakniveau 100
Onderwijstaal Nederlands
Faculteit Faculteit der Bètawetenschappen
Vakcoördinator prof. dr. ir. C.A.M. van Gestel
Examinator prof. dr. ir. C.A.M. van Gestel
Docenten prof. dr. ir. C.A.M. van Gestel
prof. dr. J. Ellers

Praktische informatie

Voor dit vak moet je zelf intekenen.

Voor dit vak kun je last-minute intekenen.

Werkvormen Werkcollege, Deeltoets extra zaalcapaciteit, Hoorcollege, Excursie, Werkgroep, Computerpracticum, Practicum
Doelgroepen

Dit vak is ook toegankelijk als: