Regulatie en afweer bij dieren

2018-2019

Doel vak

Deze cursus heeft als doel inzicht te geven in fysiologische regulatie-
en afweerprincipes van homeostase van het interne milieu bij dieren en
in de evolutionaire samenhang van deze mechanismen. Daarnaast zullen
vaardigheden worden bijgebracht die nodig zijn voor de interpretatie van
histologische preparaten van dierlijke weefsels, in het bijzonder in
relatie tot verstoringen door infecties, parasieten en toxische stoffen.
Bij het uitvoeren van experimenten met levende ongewervelde dieren zal
vooral ook aandacht besteed worden aan experimenteel ontwerp,
statistische analyse en weergave van resultaten, en wetenschappelijke
rapportage.

Eindtermen:
• De student heeft kennis en inzicht in de volgende onderwerpen uit de
dierfysiologie: Dierlijke respiratie in lucht en water; Circulatie,
transport van zuurstof en kooldioxide; Aanpassing aan
temperatuurextremen; Osmoregulatie en excretie; Bewegingsfysiologie;
Diversiteit aan parasieten en afweerreacties; Immunologische
verdediging; Experimentele aanpak; Interpretatie en presentatie van
gegevens.
• De student kan zijn standpunt ten aanzien van dierproeven (mondeling
en/of schriftelijk) toelichten en verdedigen.
• De student bezit vaardigheden nodig voor het werken met levende
ongewervelde dieren en het doen van basale fysiologische waarnemingen en
bepalingen.
• De student kan histologische preparaten van organen betrokken bij
afweer en regulatie, alsmede preparaten van parasitaire wormen
interpreteren en zelf weergeven.
• De student kan zelfstandig hypotheses ontwikkelen over de werking van
homeostatische systemen in dieren, deze toetsen in experimenten en
daarover (mondeling en/of schriftelijk) verslag uitbrengen.

Inhoud vak

In het eerste gedeelte van de cursus worden een groot aantal
fundamentele onderwerpen uit de dierfysiologie behandeld zoals:
Respiratie in lucht en water, circulatie, transport van zuurstof en
kooldioxide, aanpassing aan temperatuurextremen, osmoregulatie en
excretie, bewegingsfysiologie, energieverwerking en voeding. Tevens
wordt door met uitgenodigde experts van buiten invulling gegeven aan
meningsvorming omtrent dierproeven. Het tweede gedeelte van de cursus
behandelt de mechanismen die door dieren ingezet worden om weerstand te
bieden aan bedreigingen in de vorm van infecties en parasieten. Daarbij
wordt ingegaan op (toxicologische) verdedigingsmechanismen, diversiteit
aan parasieten, afweerreacties en immunologische verdediging. De
practica behandelen onderwerpen als spierfysiologie, osmoregulatie, en
de hartslag bij slakken en mensen. De microscooppractica behandelen
o.a.de histologie van de lever, lymfeknoop en diverse parasieten. De
studenten kunnen uiteindelijk de leerstof toepassen door een meerdaags
experiment te ontwerpen en uit te voeren, waarbij ook de statistiek uit
eerdere cursussen kan worden toegepast en, indien nodig, kan worden
verdiept (o.l.v. de cursusleider).

Onderwijsvorm

Colleges (± 40 uur)
Fysiologische (computer)practica (± 4 uur)
Histologische practica (± 24 uur)
Presentatie en verslaglegging
Enkele colleges kunnen in het Engels gegeven worden

Toetsvorm

Twee deeltoetsen (elk 35% van het eindcijfer, gemiddeld cijfer minimaal
5,5)
Essay (15%, minimaal 5,5)
Eindverslag (15%, minimaal 5,5)

Literatuur

- R.W. Hill, G.A. Wyse, & M. Anderson (2016) Animal Physiology. 4th
edition. Sinauer Associates, Sunderland, ISBN 978-1-60535-594-8
(Looseleaf)/978-1-60535-471-2 (Casebound)
- Colleges immunologie: Brock Biology of Microorganisms (dit is het
cursusboek van "De microbiële cel")
- Junqueira & Carneiro (2010) Chapter 14. The Immune System & Lymphoid
Organs (via Canvas)
- Junqueira & Carneiro (2010) Chapter 16. Organs Associated with the
Digestive Tract (via Canvas)
- Parasitologie (via Canvas)
- Practicumhandleiding (via Canvas)

Doelgroep

Verplicht voor tweedejaars BSc Biologie

Overige informatie

Gastdocenten:
- Dr. P. Klaren (Radboud Univeristeit Nijmegen), onder voorbehoud
- Proefdierdeskundige, onder voorbehoud

Aanbevolen voorkennis

Neurobiologie (AB_1039, eerste jaar Biologie)
Biochemie & Systeembiologie (AB_1040, eerste jaar Biologie)

Algemene informatie

Vakcode AB_470202
Studiepunten 12 EC
Periode P4
Vakniveau 200
Onderwijstaal Nederlands
Faculteit Faculteit der Bètawetenschappen
Vakcoördinator dr. J.M. Koene
Examinator dr. J.M. Koene
Docenten prof. dr. A.B. Smit
dr. J.M. Koene
dr. R.O. Stiedl
dr. M.H.G. Verheijen
dr. M.P. Bergman

Praktische informatie

Voor dit vak moet je zelf intekenen.

Voor dit vak kun je last-minute intekenen.

Werkvormen Computerpracticum*, Deeltoets extra zaalcapaciteit, Hoorcollege, Practicum*, Werkgroep

*Voor deze werkvorm kun je geen groep kiezen, je wordt hiervoor ingedeeld.

Doelgroepen

Dit vak is ook toegankelijk als: