Educatieve Minor Didactiek 1

2018-2019

Doel vak

De cursus Didactiek 1 is onderdeel van de eerste fase (fase I) van de
educatieve minor van de Universitaire Lerarenopleiding van de VU, en
loopt parallel aan de
cursus Praktijk 1. De cursus is breed van opzet en omvat verschillende
onderdelen die in samenhang worden aangeboden: algemene didactiek (AD),
vakdidactiek (VD) en peergroup (PG).

Aan het eind van de cursus heeft de student de nodige basale algemeen
didactische en vakdidactische bagage aan te reiken die nodig is voor het
handelen als docent. Hierbij wordt nadrukkelijk aangesloten bij de
ontwikkelingsfase waarin de docent-in-opleiding (dio) zich bevindt (zie
inhoud).

Inhoud vak

De cursus is geordend rondom zogeheten kernpraktijken die fundamenteel
zijn voor het beroep van docent. Bij Didactiek 1 staan de volgende
kernpraktijken centraal: (1) contact maken, (2) de les starten (3)
krediet opbouwen en uitgeven, (4) de les voorbereiden, (5) orde
houden,(6) volledige instructie geven en de les afsluiten.
De reikwijdte van het didactisch denken en handelen
is in deze eerste fase meestal nog beperkt tot één les.
De genoemde kernpraktijken komen expliciet aan de orde bij AD. Bij VD
wordt aangesloten bij deze kernpraktijken en wordt de vertaalslag
gemaakt naar het eigen (school)vak. Daarnaast worden bij VD belangrijke
vakdidactische concepten en werkwijzen geïntroduceerd

Bij PG staat de eigen onderwijspraktijk van de docent-in-opleiding (dio)
centraal. Concrete vragen en situaties uit de praktijk vormen aanleiding
tot analyse en reflectie. Waar bij AD en VD de nadruk ligt op de rollen
van de uitvoerende en ontwerpende docent en pedagoog, wordt bij PG
nadrukkelijk vorm gegeven aan de rol van onderzoekende professional.

De ervaring leert dat de kernpraktijken die bij Didactiek 1 centraal
staan bij de meeste dio’s uitgebreid aan de orde komen tijdens het
eerste deel van de praktijkstage (Praktijk 1). Alle inhoudscomponenten
uit deze cursus worden tijdens de bijeenkomsten en in verwerking
verbonden met de werkplekpraktijk van de student. De dio en de
werkplekbegeleider krijgen ook suggesties voor (observatie)opdrachten
die kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van de competenties die bij
deze kernpraktijken horen.

Onderwijsvorm

Alle onderwijs vindt plaats op de instituutsdag (maandag). Studenten
zijn de hele dag aanwezig. In de ochtend is er een hoor/werkcollege AD,
waarbij dio’s van verschillende vakken samen zitten. De colleges AD
worden steeds verzorgd door een tweetal docenten. Na het college AD
volgt een PG bijeenkomst, waarbij de studenten van de educatieve minor
van verschillende vakken in
kleine groepen en onder begeleiding de eigen onderwijspraktijk onder de
loep nemen en eventuele concerns daarbij bespreken. Ook is hier ruimte
voor begeleiding bij het maken van de verwerkingsopdrachten die voor AD
moeten worden gemaakt.
In de middag is er een werkcollege VD onder begeleiding van de
vakdidacticus. Deze colleges worden samen met dio’s van hetzelfde vak in
verschillende
samenstellingen (homogeen en heterogeen) gevolgd.

Bij alle onderdelen (AD, VD en PG) wordt een actieve houding van de
student gevraagd, zowel tijdens de bijeenkomsten als daarbuiten.
Regelmatig worden er verwerkingsopdrachten gegeven, waar onder
begeleiding aan wordt gewerkt. Deze opdrachten worden formatief
geëvalueerd, onder andere door middel van (peer)feedback.

Toetsvorm

Didactiek 1 wordt afgesloten met een startproef waarin de
studenten demonstreren dat zij één les kunnen ontwerpen en uitvoeren en
kunnen reflecteren op de manier waarop voorbereiding, uitvoering en
afronding hebben plaatsgevonden. De proef bestaat uit een lesontwerp
(incl. verantwoording op basis van theorie, en eigen
leerdoelen bij deze les), een videocompilatie (15 min.) van de gegeven
les en een terugblik op de les. Bij het ontwerpen en uitvoeren van de
les staan de kernpraktijken behandeld in de colleges algemene didactiek
en vakdidactiek centraal (met een focus op de les en de leerling). De
terugblik op ontwerp en uitvoering vindt plaats aan de hand van de
perspectieven van een docent als professional, ontwerper, uitvoerder,
pedagoog en de daarbij
behorende relevante theorie. De proef wordt beoordeeld aan de hand van
een beoordelingsformulier gerelateerd aan de rubrics die voor elk van de
docentperspectieven zijn geformuleerd voor fase I.

Literatuur

Bij deze cursus worden de volgende algemeen didactische handboeken
gebruikt:
- Ebbens, S. & Ettekoven, S. (2016). Effectief leren – basisboek.
Groningen: Noordhoff Uitgevers B.V.
- Korthagen, F. & Lagerwerf, B. (2014). Een leraar van klasse. Den Haag:
Boom Lemma Uitgevers
- Teitler, P. (2017). Lessen in orde. Bussum: Coutinho.
- Kohnstamm, R. (2009). Kleine ontwikkelingspsychologie: III de
puberjaren. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.

Oudere edities van bovenstaande boeken zijn over het algemeen goed
bruikbaar.

Behalve van bovenstaande literatuur wordt veelvuldig gebruik gemaakt
van relevante en actuele wetenschappelijke literatuur. Deze artikelen
worden tijdens de cursus ter beschikking gesteld. De literatuur die bij
VD gebruikt wordt is afhankelijk van het schoolvak waarvoor wordt
opgeleid.

Overige informatie

Beheersing van de inhoud van het desbetreffende schoolvak wordt als
voorkennis verondersteld.

Algemene informatie

Vakcode O_EMDID1
Studiepunten 6 EC
Periode P1
Vakniveau 300
Onderwijstaal Nederlands
Faculteit Fac. der Gedrags- en Bewegingswetensch.
Vakcoördinator drs. L.J. van Well-van Grootheest
Examinator drs. L.J. van Well-van Grootheest
Docenten drs. N.H. Ypenburg
drs. E.D. van Noort
prof. dr. M. Meeter
dr. O.P.M. van Buuren
drs. A.J.C. Monquil
drs. L.A. van der Bruggen
W. Maas
drs. J. Quartel MA
dr. A. Handelzalts
drs. J.K.W. Riksen
drs. H.R. Goudsmit
drs. Y.G. Meindersma
drs. I. Pauw
drs. C.D.P. van Oeveren
drs. S. Donszelmann
drs. W. Jongejan
drs. L.J. van Well-van Grootheest
dr. H.B. Westbroek
C.L. Geraedts
dr. A.A. Kaal

Praktische informatie

Voor dit vak moet je zelf intekenen.

Werkvormen Hoorcollege*, Werkgroep

*Voor deze werkvorm kun je geen groep kiezen, je wordt hiervoor ingedeeld.

Doelgroepen

Dit vak is ook toegankelijk als: