Kindertaalverwerving

2018-2019

Doel vak

Je krijgt inzicht in de belangrijkste theorieën
binnen kindertaalverwervingsonderzoek en in veelgebruikte methodologieën
van kindertaalverwervingsonderzoek. Verder vergaar je enige kennis van
analyse van kindertaaldata. Je leert wat de karakteristieken zijn van
specifieke taalontwikkelingsstoornissen, en je doet
enige kennis op van de analyse van taaldata van kinderen met een
a-typische taalontwikkeling. Je maakt kennis met instrumenten voor het
meten van taalontwikkelingsachterstand en met therapiemogelijkheden
binnen de Nederlandstalige situatie. Je weet hoe je de opgedane kennis
omzet in toepassingen en adviezen aan ouders, taaldocenten en anderen
die in hun beroep met kinderen te maken hebben.

Inhoud vak

Je bestudeert de fases die kinderen doorlopen in hun
moedertaalontwikkeling. We zoeken hierbij naar verklaringen voor het
feit dat kinderen op grond van taalaanbod en interactie, maar zonder
systematische instructie en correctie, in staat zijn om zich in enkele
jaren de taal
van hun omgeving eigen te maken. Dit doen we door dit fenomeen vanuit
verschillende taalverwervingstheorieën te bestuderen. Daarnaast
bestuderen we de groep kinderen met een taalstoornis. Dit zijn kinderen
bij wie die moedertaalverwerving niet zo vlekkeloos verloopt als
hierboven beschreven. Soms is de oorzaak hiervoor duidelijk (zoals bij
kinderen met een gehoorstoornis) en soms is dat niet het geval. In de
laatste situatie spreken we van een specifieke
taalontwikkelingsstoornis.

Onderwerpen die aan bod komen, zijn:
• stadia van taalverwerving en de rol van taalaanbod;
• verwerving van fonologie en woordenschat;
• verwerving van zinsstructuur en morfosyntaxis;
• taalverwerving bij kinderen met:
- een stoornis op het gebied van de fonologie;
- een stoornis in woordvorming en/of zinsvorming;
- een stoornis in de semantiek/pragmatiek.

Bij dit vak leer je opgedane kennis (uit de literatuur, in combinatie
met specifieke kennis over een bepaald kind) om te zetten in adviezen
aan ouders en professionals (o.a. pedagogisch medewerkers op een
kinderdagverblijf, leerkrachten op een basisschool). Daarmee krijg je
alvast een eerste indruk van het beroepenveld. Je krijgt in dit college
ook te zien hoe je onderzoek doet naar kindertaalontwikkeling: hoe je
data verzamelt bij een kind, hoe je (geautomatiseerd en handmatig)
spontane kindertaaldata analyseert en hoe je een toets om achterstanden
te signaleren, afneemt.

Onderwijsvorm

Per week: 2 uur hoorcollege, 2 uur werkcollege en 2 uur practicum. Bij
werkcolleges en practica is aanwezigheid verplicht (minimaal 80%).
Indien niet aan deze
verplichting is voldaan, moeten vervangende opdrachten worden gemaakt
voordat het vak kan worden afgerond.

Toetsvorm

Tentamen op basis van open vragen en meerkeuzevragen, waarin zowel
kennis als toepassing en inzicht worden bevraagd. Je krijgt alleen
toegang tot het tentamen als je alle opdrachten hebt gemaakt
(kindertaaldata analyseren, practicum-opdrachten en een taaltoets
afnemen).

Vereiste voorkennis

Voor BA-studenten geldt: je moet Inleiding taalwetenschap (voorheen:
Taal in context) hebben gevolgd.

Literatuur

Gillis, S. & Schaerlaekens, A. (2000). Kindertaalverwerving. Een
handboek voor het Nederlands. Groningen: Martinus Nijhoff.
S.M. Goorhuis & A.M. Schaerlaekens (2000). Handboek taalontwikkeling,
taalpathologie en taaltherapie bij Nederlandssprekende kinderen.
Utrecht: De Tijdstroom.
Aanvullende literatuur wordt via Canvas bekendgemaakt (via de
studiehandleiding).

Doelgroep

2e jaars studenten Bachelor Communicatie- en Informatiewetenschappen
(profiel Toegepaste Taalwetenschap) en premasterstudenten Toegepaste
Taalwetenschap die de masterspecialisatie Taalstoornissen gaan doen.

Overige informatie

Dit vak geldt als voorkenniseis voor de derdejaars vakken van het
BA-profiel Toegepaste taalwetenschap. Premasterstudenten Toegepaste
taalwetenschap kunnen dit vak ook via afstandsonderwijs volgen. Indien
zij dat willen, moeten zij dit voor aanvang aan de cursus aan de
coördinator van het vak doorgeven.

Algemene informatie

Vakcode L_WABACIW201
Studiepunten 6 EC
Periode P1
Vakniveau 200
Onderwijstaal Nederlands
Faculteit Faculteit der Geesteswetenschappen
Vakcoördinator dr. P.H.F. Bos
Examinator dr. P.H.F. Bos
Docenten dr. P.H.F. Bos
drs. E. Akkerman

Praktische informatie

Voor dit vak moet je zelf intekenen.

Voor dit vak kun je last-minute intekenen.

Werkvormen Werkcollege, Hoorcollege
Doelgroepen

Dit vak is ook toegankelijk als: