Sociale en culturele filosofie

2018-2019

Doel vak

De student:

- Kent een aantal belangrijke stromingen en denkers uit de traditie van
de sociale en culturele wijsbegeerte;
- Kan primaire filosofische teksten lezen op het gebied van de sociale
en culturele wijsbegeerte.

Daartoe bestudeer je zelfstandig een overzichtswerk waarin een beeld
wordt geschetst van de (post-)moderne samenleving en de paradoxen die
daarin besloten liggen.
Het zo verkregen overzicht stelt je in staat om verscheidene
maatschappelijke ontwikkelingen te benoemen en op verschillende manieren
te analyseren.

Daarnaast zal op college een aantal klassieke filosofische teksten
grondig worden doorgenomen. Aan de hand daarvan zul je worden ingeleid
in de thematiek van de vervreemding in relatie tot de verlichting.

De bestudering van de teksten wordt begeleid door een algemene inleiding
waarin je leert zien op wat voor manier de moderne Europese filosofie
samenhangt met onze cultuur als zodanig en de rol welke het christendom
daarbinnen heeft gespeeld. Bovendien leer je wat het bijzondere karakter
is van primaire filosofische teksten.

Omdat het hoofdzakelijk Duitse denkers betreft wordt naast het aanleren
van deze filosofische leesvaardigheid ook het lezen van Duitse teksten
geoefend. Daarbij is het tevens de bedoeling dat je ervaart dat er een
nauwe relatie bestaat tussen filosofie en de uitdrukkingsmogelijkheden
van een bepaalde taal.

Je maakt kennis met invloedrijke sociologen en filosofen als Rousseau,
Marx, Durkheim, Weber en Foucault en leert een aantal centrale begrippen
kennen zoals individualisering, rationalisering, disciplinering en
vervreemding.

Inhoud vak

Beginnend bij de Griekse filosofie wordt duidelijk gemaakt waar de
huidige indeling van de filosofie in disciplines vandaan komt, wat de
relatie is tussen logica (als methodebegrip), ethica en fysica en welke
centrale plaats de metafysica in dat geheel inneemt.

Daarbij wordt tevens aandacht besteed aan de continuïteit, maar ook
discontinuïteit in de ontwikkeling van de filosofie van de oudheid en
die van de nieuwe tijd - wat ten nauwste samenhangt met het fundamentele
verschil in religie en cultuur. Deze uiteenzetting vormt de basis voor
een methodisch begrip van de sociale en culturele
wijsbegeerte binnen het geheel van de wijsbegeerte. Op die manier krijg
je inzicht in de relatie tussen het cultureel bepaalde begrip van de
mens en dat van de kosmos, dat omgekeerd weer zijn weerslag heeft op het
filosofische begrip van de sociaal- culturele werkelijkheid.

Er wordt stilgestaan bij de mechanisering van het wereldbeeld in de
zeventiende eeuw in relatie tot culturele ontwikkelingen in Noordwest-
Europa. Van daaruit worden de grondmotieven van de Verlichting
verhelderd. De problemen die in het denken van de Verlichting schuilgaan
worden toegelicht en uitgewerkt aan de hand van teksten uit de syllabus,
waarin vooral denkers uit de negentiende eeuw aan bod komen. Het college
wordt afgesloten met Heideggers Frage nach der Technik dat in zijn
geheel wordt gelezen en besproken.

Onderwijsvorm

Het college bestaat uit twee onderdelen:
(1)Je dient zelfstandig het overzichtswerk Paradoxen van Modernisering
(Van der Loo en Van Reijen, Coutinho) te bestuderen. Daarin wordt het
proces van modernisering beschreven zoals zich dat in het Westen vanaf
de 17e eeuw voltrekt. Het boek wordt niet behandeld op college, maar
studenten hebben wel de mogelijkheid daarover vragen te stellen.

(2) Daarnaast wordt gebruik gemaakt van een syllabus met teksten van
Schiller, Schelling, Hegel, Marx en Verbrugge waarin kritiek wordt
ontwikkeld op de Verlichting. De studenten mogen vertalingen gebruiken
bij de teksten, maar op college wordt uitgegaan van de teksten in hun
oorspronkelijke taal.

Toetsvorm

Schriftelijk tentamen.

Literatuur

Paradoxen van Modernisering, Hans van der Loo en Willem van Reijen,
(Coutinho).
Frage nach der Technik uit Technik und die Kehre, Heidegger (Neske).
Syllabus; Verlichting en Vervreemding.

Overige informatie

Voor dit college geldt een aanwezigheidsplicht van 80%.

Algemene informatie

Vakcode W_BA_SCF
Studiepunten 6 EC
Periode P4
Vakniveau 200
Onderwijstaal Nederlands
Faculteit Faculteit der Geesteswetenschappen
Vakcoördinator dr. A.M. Verbrugge
Examinator dr. A.M. Verbrugge
Docenten dr. A.M. Verbrugge

Praktische informatie

Voor dit vak moet je zelf intekenen.

Voor dit vak kun je last-minute intekenen.

Werkvormen Hoorcollege
Doelgroepen

Dit vak is ook toegankelijk als: