Symbolische leven 1

2019-2020

Doel vak

Doel van dit uit drie delen bestaande gedeelte van de cursus is om
studenten in staat te stellen cultureel-historische
transformatieprocessen betekenisvol te duiden en te doordenken. Zo kan
een adequaat begrip worden ontwikkeld van maatschappelijke
veranderingsprocessen. Daarbij gaat een bijzondere aandacht uit naar het
proces van modernisering en de verschuivende verhouding tussen mythos en
logos daarbinnen. Op die manier krijgt de student inzicht in de
doorwerking van zinperspectieven en bepalende symbolen (zoals religieuze
en seculiere sacraliteit) in onze cultuur en het persoonlijke leven.

Inhoud vak

(1) Het eerste gedeelte van deze collegereeks wordt verzorgd door Ad
Verbrugge en begint met een introductie in de zogenoemde ethologische
methode. Centraal thema daarbij vormt de vraag naar de verhouding tussen
mythos en logos (zoals die ook in de geschiedenis van de filosofie is
gethematiseerd). Met behulp van verschillende denkers (Heidegger,
Spengler, Blumenberg, Jung e.a.) zal duidelijk worden gemaakt wat de
historische en symbolische dimensie is van onze moderne rationaliteit.

(2) In het tweede deel van de reeks zal Haroon Sheikh mede aan de hand
van zijn eigen onderzoek de symbolische dimensie van cultuur en economie
aan de orde stellen. Waar symboliek klassiek wordt gezien als een
kenmerk van het premoderne leven, zal duidelijk worden dat de
symbolische dimensie van het moderne leven significant is. Specifiek
zullen we zien dat het economisch verkeer en de competitiviteit van
landen samenhangt met die dimensie. Hierbij is sprake van een proces van
transformatie waarin tradities aan moderniteit worden verbonden en zo
‘meervoudige moderniteiten’ en ‘varianten van kapitalisme’ ontstaan.
Tevens zal in deze colleges gekeken worden naar de samenhang tussen
onderwijs, economie, religie en denken aan de hand van concepten als
ethos, karakter en stijl. Die concepten wijzen naar een andere
antropologie dan die van het moderne subject. In het college zullen
passages uit twee hoofdstukken van Sheikh’s Embedding Technopolis worden
besproken. Daarnaast worden korte teksten over verschillende economische
modellen behandeld en passages uit Spengler’s Preussenthum und
Socialismus, het werk van Peter Sloterdijk en Michael Polanyi.


(3) Tot de meest krachtige symbolen van onze cultuurtraditie behoren
ongetwijfeld de symbolen die samenhangen met het religieuze, het sacrale
of het heilige, het absolute en het sublieme. Ze spelen in welhaast
ieder zinperspectief een bepaalde constitutieve rol. In dit derde
gedeelte zal Emanuel Rutten aan de hand van denkers als Longinus, Burke,
Kant, Lyotard, Otto en Bataille ingaan op de betekenis en fenomenologie
van deze symbolen en hun onderlinge relaties.

Onderwijsvorm

Hoorcollege met ruimte voor discussie; voorbereiding voor het schrijven
van een paper bij elk van de drie docenten.

Toetsvorm

Iedere docent zal afzonderlijk een schriftelijke toets afnemen over de
door de docent behandelde stof.
De weging van iedere toets is 1/3 voor het eindcijfer.

Literatuur

De te bestuderen literatuur bestaat uit een reeks teksten van Heidegger,
Spengler, Blumenberg, Jung, Dilthey, Gadamer, Bataille, Polanyi,
Sloterdijk, Fukuyama, Verbrugge, Sheikh ea. De exacte teksten worden op
Canvas bekend gemaakt.

Doelgroep

Toelating tot de master ‘Filosofie van Cultuur en Bestuur’. Wie het vak
als bijvak wil volgen wordt verzocht contact op te nemen met de docent.

Overige informatie

Deze module wordt in 2018-19 niet aangeboden. Deze module wordt om het
jaar aangeboden met Symbolische leven 2.

Algemene informatie

Vakcode W_MA_CBSL1
Studiepunten 6 EC
Periode P4+5
Vakniveau 400
Onderwijstaal Nederlands
Faculteit Faculteit der Geesteswetenschappen
Vakcoördinator dr. ir. G.J.E. Rutten
Examinator dr. ir. G.J.E. Rutten
Docenten dr. ir. G.J.E. Rutten
dr. A.M. Verbrugge

Praktische informatie

Voor dit vak moet je zelf intekenen.

Voor dit vak kun je last-minute intekenen.

Werkvormen Hoorcollege
Doelgroepen

Dit vak is ook toegankelijk als: