Kijken achter gedrag

Doel vak

Aan het einde van deze cursus ben je in staat om:

1. Met inzicht en visie te spreken over leerlingen met een ander ontwikkelings-, leer- en/of gedragsprofiel
2. Gedrag van een leerling te analyseren met betrekking tot variabiliteit in gedrag, functie van gedrag en transactionele kenmerken van gedrag
3. Gedrag van een leerling te analyseren ten aanzien van de rol van leerlingfactoren, leerkrachtfactoren, taakkenmerken en de klascontext
4. Op basis van wetenschappelijke theorieën en literatuur hypotheses te formuleren over verklaringen van gedrag en daarbij passende onderwijsbehoeften
5. Wetenschappelijke kennis en de onderwijspraktijk kritisch te evalueren en integreren naar een handelingsadvies voor de leerkracht en dit op toegankelijke wijze te communiceren

Inhoud vak

Binnen het onderwijs krijgen leerkrachten te maken met grote verschillen tussen leerlingen in hun ontwikkeling, leren en gedrag. Er is sprake van probleemgedrag wanneer een leerling gedrag vertoont dat storend is voor het leren van de leerling zelf of storend is voor de omgeving, zoals de leerkracht, klasgenoten of het materiaal. Voor leerkrachten is dit een grote uitdaging, zeker omdat sinds 1 augustus 2014 in Nederland de wet Passend Onderwijs van kracht is. Deze wet bepaalt dat er voor ieder kind een passende plek in het onderwijs beschikbaar moet zijn. Probleemgedrag staat vaak niet op zichzelf: gedrag ontwikkelt zich over tijd en daarnaast speelt de omgeving een grote rol.

Voor de leerkracht is het van groot belang om gedragsproblemen te kunnen analyseren om zo achter mogelijke verklaringen en onderwijsbehoeften te komen en hier op een adequate manier op in te spelen zodat de leerling en klasgenoten zich zo optimaal mogelijk kunnen ontwikkelen. Binnen deze cursus leer je te kijken achter het direct zichtbare gedrag van leerlingen. Op basis van theorie over bijvoorbeeld gedragsfunctieanalyse, interpersoonlijk leraargedrag en perspectief nemen analyseer je een zelf-ingebrachte casus uit de stagepraktijk. Vervolgens formuleer je de hierbij passende onderwijsbehoeften en concrete adviezen voor de leerkracht aan de hand van wetenschappelijke inzichten.

Aanvullende informatie onderwijsvormen

Elke week is er één interactief college van 3 uur. Binnen de colleges wordt ingegaan op wetenschappelijke theorieën en strategieën die ondersteunend kunnen zijn bij het analyseren van gedrag. Vervolgens leer je deze toe te passen door leerlinggedrag te analyseren aan de hand van zelf ingebrachte casussen uit de onderwijspraktijk. Bovendien wordt tijdens de colleges toegelicht hoe je als leerkracht via je eigen gedrag (lees: interacties en handelingen) leerlingen kan ondersteunen. Tijdens de colleges zal er ruimte zijn voor het stap voor stap toewerken naar het eindproduct van de cursus waarbij je op basis van een interview van een leerkracht (in een groepje) het gedrag van een casusleerling moet analyseren o.b.v. theorie en een aanbeveling voor de leerkracht moet schrijven. Hiervoor zal je regelmatig opdrachten krijgen in groepjes om de inhoud van het college direct toe te passen op de casus of om elkaar peer feedback te geven.

Toetsvorm

Gedragsanalyse en aanbeveling

Je schrijft een individuele gedragsanalyse en aanbeveling voor een leerkracht over een concrete casus. De eindbeoordeling vindt plaats op basis van de rubrics.

Peer feedback

Tussentijds krijg je peer feedback op je analyse en aanbeveling. Constructieve peer feedback levert een verhoging van het eindcijfer met 0,5 punt (voor beide momenten peer feedback 0.25 punt). De peer feedback vindt plaats op basis van de rubrics.

Vereiste voorkennis

Geen, maar het is aan te raden de cursus Leerling-leerkracht en leerkracht-ouder relaties te hebben gevolgd. De cursus is onderdeel van het specialisatieprofiel Leerproblemen. In de cursus Kijken achter gedrag bouw je voort op je kennis over leerling-leerkracht relaties, waarbij je vaardigheden leert om via je interacties met een leerling het gedrag van de leerling bij te sturen of probleemgedrag te voorkomen. Daarnaast krijg je binnen de cursus strategieën aangereikt om hypotheses te vormen over verklaringen voor het leerlinggedrag. In de twee hierop volgende cursussen – Leerproblemen: onderzoek en praktijk en Schoolaanpassing – wordt doorgegaan op mogelijke verklaringen met leerlingfactoren op het gebied van taal en rekenen evenals met omgevingsfactoren.

Literatuur

Zie voor literatuur de Canvas pagina van dit vak.

Aanvullende informatie doelgroep

Overige informatie

Het is essentieel dat voorafgaand aan elke bijeenkomst de literatuur is voorbereid, aangezien de colleges hierop doorgaan. Voor alle colleges geldt een aanwezigheidsplicht. Actieve deelname bij de colleges wordt verwacht binnen de colleges: interacties staan centraal er is veel ruimte om met en van elkaar te leren. Bij ziekte dient vooraf afmelding plaats te vinden en na afloop een vervangende opdracht gemaakt te worden.