Journalistieke vaardigheden voor academici tekst

2026-2027

Algemene informatie

Vakcode L_AABAALG044
Studiepunten 6 EC
Periode P1
Vakniveau 200
Onderwijstaal Nederlands
Faculteit Fac. der Sociale en Geesteswetenschappen
Vakcoördinator dr. M.A. Verstappen
Examinator dr. M.A. Verstappen
Docenten dr. M.A. Verstappen
Onderdeel van opleiding(en)

Praktische informatie

Voor dit vak moet je zelf intekenen. De inteken- en afmeldtermijnen staan op VU.nl

Onderwijsvorm Werkcollege, Hoorcollege

Doelgroepen

Dit vak is ook toegankelijk als:

Doel vak

Na afloop van deze cursus beschik je over de belangrijkste basiskennis en -vaardigheden op het gebied van journalistiek schrijven, en heb je kennis gemaakt met relevante theorieën op het gebied van de journalistiekwetenschap. Concreet betekent dit het volgende:

  1. Je kunt de eigenschappen van journalistieke teksten en genres beschrijven en deze toepassen bij zowel de productie van het eigen werk als de evaluatie van dat van anderen (peerfeedback, theorie- en praktijkopdrachten);
  2. Je kunt de nieuwswaardigheid van een onderwerp inschatten mede vanuit een algemene kennis van de maatschappij en een gedegen kennis van de actualiteit (praktijkopdrachten);
  3. Je kunt uitleggen waarom journalistieke waarden zoals onafhankelijkheid, betrouwbaarheid, controleerbaarheid en transparantie belangrijk zijn, je gebruikt deze als uitgangspunt voor je eigen journalistieke werk en je kunt eigen en andermans werk in dit licht evalueren (peerfeedback, theorie- en praktijkopdrachten);
  4. Je kunt de verschillende functies van de journalistiek beschrijven en uitleggen wat ze betekenen voor geïnformeerd burgerschap (theorieopdrachten);
  5. Je kunt vanuit ethisch perspectief reflecteren op journalistiek handelen, zowel dat van jezelf als van anderen (theorieopdrachten);
  6. Je kunt wetenschappelijke theorieën op het gebied van de journalistiekwetenschap evalueren en productief maken voor zowel de theorie als de praktijk van de journalistiek (theorie- en praktijkopdrachten).

Inhoud vak

Burgers hebben onafhankelijke, betrouwbare informatie nodig om te kunnen functioneren in de samenleving en de journalistiek voorziet hierin. Door middel van de berichtgeving vormen nieuwsgebruikers zich een beeld van de wereld om hen heen en hoe zij zich als mens en burger in de samenleving kunnen verwezenlijken. Journalisten hebben dus een belangrijke maatschappelijke taak.

Tijdens dit vak staan kennis en vaardigheden die nodig zijn voor het beoefenen en bestuderen van de journalistiek centraal. We besteden aandacht aan basisprincipes zoals verificatie, brongebruik en hoor en wederhoor. Journalistieke functies en waarden komen uitgebreid aan bod.

Ook staan we stil bij de ethiek van de journalistiek. Je leert verschillende genres te beoefenen binnen de geschreven journalistiek en te reflecteren op eigen en andermans journalistiek handelen. We leggen daarbij steeds de link tussen de theorie en de praktijk.

Dit vak bereidt je dus voor op de beroepspraktijk, tegelijk werk je aan je academische vaardigheden. Dit doen we door wetenschappelijk onderzoek op het gebied van de journalistiek te bestuderen, te evalueren en door creatieve oplossingen te bedenken voor actuele vraagstukken binnen deze tak van wetenschap.

Aanvullende informatie onderwijsvormen

Week 1–3: een hoorcollege en een werkcollege per week.
Week 4: een werkcollege.
Week 5–6: geen college; studenten werken zelfstandig aan hun opdracht.
Week 7: redactieweek; studenten besteden twee volledige dagen aan het eindwerkproject.

Hou ook rekening met mogelijke gastcolleges

Toetsvorm

Het eindcijfer is gebaseerd op de resultaten van twee toetsingsonderdelen, te weten:

  • Theorieopdrachten (groepsopdrachten): 30% van het eindcijfer. Leerdoelen 1, 3, 4, 5 en 6.
  • Praktijkopdrachten (individuele journalistieke producties én in groepjes): 70% van het eindcijfer. Leerdoelen 1, 2, 3 en 6.

Peerfeedback is een vorm van (formatieve) toetsing die onderdeel is van de theorie- en praktijkopdrachten.

Toelichting toetsingsonderdelen:
In de theorieopdrachten verbind je de theorie met de praktijk. Aan de hand van wetenschappelijke literatuur en de collegestof analyseer je werk uit de journalistieke praktijk. Dat doe je individueel en in redactiegroepen van maximaal vier studenten. Je bespreekt en presenteert de bevindingen in de werkcolleges.

De praktijkopdrachten bestaan uit journalistieke artikelen voor een journalistiek medium. Je gaat daarvoor zelfstandig en in groep te werk, maar geeft en krijgt peerfeedback in de werkcolleges die jou helpen betere en/of mooiere verhalen te schrijven. Voor de journalistieke artikelen geldt: je kiest een onderwerp en invalshoek, verricht research, gaat op pad, houdt interviews en schrijft het artikel in het voorgeschreven genre.

Peerfeedback is een belangrijk onderdeel van het programma. Tijdens de werkcolleges bespreek je in redactiegroepen de theorie- en praktijkopdrachten die betrekking hebben op de collegestof, de wetenschappelijke literatuur en/of de actualiteit. Vrijwel iedere week geef je elkaar feedback op presentaties, plannen van aanpak en eerste versies van artikelen. Feedback geven is zowel een academische als een journalistieke vaardigheid.

Voor zowel de theorieopdrachten als de praktijkopdrachten moet minimaal een voldoende zijn behaald om het vak te kunnen afronden. Ook voor elke opdracht is minimaal een voldoende vereist om een deelcijfer te behalen. Als dat deelcijfer niet kan worden gegeven (omdat niet is deelgenomen aan een onderdeel, niet is deelgenomen aan een herkansing of als de herkansing nog onvoldoende is) resulteert dat in de eindbeoordeling NVD (niet voldaan). Het eindcijfer ligt op een schaal van 1 tot en met 10.

Literatuur

Praktijkliteratuur:

  • Kussendrager, N., Dersjant, T. & Van der Lugt, D. (2022). Handboek journalistiek (7e druk). Groningen: Noordhoff Uitgevers.

Bijkomende literatuur:

Zie canvas

Aanvullende informatie doelgroep

2e jaars studenten bachelor Communicatie- en informatiewetenschappen, afstudeerrichting Media en Journalistiek; minorstudenten en premasterstudenten Journalistiek.

Overige informatie

Journalistiek bedrijf je niet in collegezalen. Je gaat buiten de contacturen op pad om nieuws te vinden en bronnen te spreken. Dat is heel leerzaam maar ook intensief. Dit vak vereist dan ook de volle inzet en aandacht van de student. We raden met klem aan dit vak met hooguit één ander vak te combineren.

Er geldt verplichte aanwezigheid bij hoor- en werkcolleges. Je mag twee bijeenkomsten met opgaaf van een geldige reden missen.

Aanbevolen voorkennis

Het helpt als je je tevoren verdiept in nieuws en via welke kanalen het tot jou komt. Zelf journalistieke teksten schrijven, leer je ook door veel journalistieke producties te lezen.