Taal- en gehoorstoornissen

2026-2027

Algemene informatie

Vakcode L_WAMATWS014
Studiepunten 6 EC
Periode P2+3
Vakniveau 400
Onderwijstaal Nederlands
Faculteit Fac. der Sociale en Geesteswetenschappen
Vakcoördinator dr. A. Hammer
Examinator dr. A. Hammer
Docenten dr. A. Hammer
Onderdeel van opleiding(en)

Praktische informatie

Voor dit vak moet je zelf intekenen. De inteken- en afmeldtermijnen staan op VU.nl

Onderwijsvorm Werkcollege, Hoorcollege

Doelgroepen

Dit vak is ook toegankelijk als:

Doel vak

Deze cursus gaat in op de relatie tussen taal, gehoor en cognitie. De doelgroep kinderen die doof of slechthorend zijn staat centraal.

Aan het einde van deze cursus kan je

  1. uitleggen hoe de taalontwikkeling van kinderen die doof of slechthorend zijn verloopt ten opzichte van kinderen met een gezond gehoor en typische taalontwikkeling.
  2. verklaren hoe verschillende aspecten van het taalaanbod (statistisch leren, perceptuele saillantie) de taalontwikkeling beinvloeden.
  3. beredeneren wat het effect van slechthorendheid, met de daaraan verbonden uitdagingen in de taalontwikkeling en spraakverstaan, is op het leren in een schoolse context.
  4. een taalanalyse uitvoeren op spontane taal (a.d.h.v. een handleiding) van kinderen met een typische en atypische ontwikkeling.
  5. een rapportage uitwerken waarin je je bevindingen weergeeft, opgezet a.d.h.v. de stappen van de onderzoekscylclus.

Inhoud vak

Hoe verwerven kinderen die doof of slechthorend zijn gesproken taal? Welke rol spelen gehoor, taalaanbod en cognitieve ontwikkeling daarbij? In deze cursus verdiep je je in de fascinerende wisselwerking tussen gehoor, taal en cognitie bij kinderen met een gehoorbeperking.

Aan de hand van actuele wetenschappelijke literatuur bestuderen we de taalontwikkeling van congenitaal dove kinderen met een cochleair implantaat en slechthorende kinderen die gebruikmaken van hoortoestellen. Daarbij komen verschillende aspecten van taalontwikkeling aan bod, waaronder fonologie, morfologie, syntaxis en de bredere cognitieve ontwikkeling.

Om de uitdagingen en kwetsbaarheden in de taalontwikkeling van deze kinderen beter te begrijpen, onderzoeken we de relatie tussen taalaanbod en taalverwerving. Welke invloed heeft vroege implantatie op de taalontwikkeling van dove kinderen? Hoe belangrijk is de kwaliteit van het taalaanbod? En in hoeverre zijn cognitieve leermechanismen afhankelijk van gehoor en taalontwikkeling? Deze en andere actuele vragen vormen de rode draad van de cursus.

De cursus verbindt theorie nadrukkelijk met de praktijk. Zo besteden we aandacht aan multimodaliteit in spraakverstaan, luisterinspanning en de gevolgen van gehoorverlies voor leren en functioneren op school. Daarnaast analyseer je zelf taalsamples van dove en slechthorende kinderen, waardoor je leert onderzoeksbevindingen toe te passen op authentieke casuïstiek.

Een gastcollege van een klinisch linguïst uit het audiologisch centrum van het Amsterdam UMC (locatie VUmc) biedt bovendien een uniek inkijkje in de diagnostiek van taal- en gehoorstoornissen en laat je kennismaken met het werkveld van de klinische linguïstiek.

Aanvullende informatie onderwijsvormen

Interactieve colleges (2x2 uur in de week).

Toetsvorm

De toetsing bestaat uit een tentamen op de campus (80% - leerdoelen 1 - 3) en een practicumverslag (20% - leerdoelen 4 en 5). Beide onderdelen moeten minimaal met 5.5 worden afgesloten.

Literatuur

Een literatuurlijst wordt ter beschikking gesteld bij de aanvang van de colleges via Canvas.

Aanvullende informatie doelgroep

Masterstudenten Taalwetenschappen, specialisatie Taalstoornissen. Deze cursus staat ook open voor studenten van andere faculteiten met belangstelling voor taal- en gehoorproblematiek, die voldoende taalwetenschappelijke voorkennis hebben (zie onder Aanbevolen voorkennis). Bij belangstelling kan je contact opnemen met de cursuscoordinator, dr. Annemiek Hammer (a.hammer@vu.nl).

Overige informatie

Er geldt een minimale aanwezigheid van 80% bij de colleges. Indien je niet aanwezig kan zijn dan stel je de docent hiervan op de hoogte.

De taal waarin het vak wordt gegeven is Nederlands.

Aanbevolen voorkennis

De aanbevolen voorkennis in taalwetenschap kan worden opgedaan door het volgen van de gratis online cursus Miracles of Human Language: An Introduction to Linguistics, specifiek module 1 -3. De coordinator van de cursus kan gemaild worden voor meer informatie.