Europese Rechtsgeschiedenis: Van Archieven tot AI

Doel vak

Het doel van deze cursus is studenten vertrouwd te maken met innovatief onderzoek naar primaire bronnen en hen diepgaand inzicht te bieden in de receptie van het recht. Receptie is de doorwerking van het Romeinse recht in de rechtspraktijk. In dit vak staat de vroegmoderne rechtspraktijk in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden centraal. Dit sluit aan bij het concept Law in Action, of specifieker Law in Retro-Action, waarmee wordt verwezen naar de wijze waarop recht in het verleden functioneerde binnen de rechtspraktijk. Studenten verwerven specialistische kennis en analytische vaardigheden op het gebied van paleografie. Daarnaast leren zij werken met de tool Transkribus, die handgeschreven procesdossiers digitaal ontsluit door artificial intelligence (AI). Tevens ontwikkelen zij academische schrijf-, onderzoeks- en presentatievaardigheden in lijn met de eindtermen van de opleiding.

Na afronding van dit vak is de student in staat om:

• zelfstandig een rechtswetenschappelijk onderzoek uit te voeren, en hierover zowel schriftelijk als mondeling te rapporteren;
• een civiel procesdossier van het Hof van Friesland uit de vroegmoderne periode systematisch te analyseren;
• complexe casuïstiek binnen een civiel procesdossier kritisch te beoordelen;
• een beargumenteerd standpunt over receptie van Romeins recht in Europa in te nemen en te onderbouwen;
• handgeschreven juridische bronnen te ontsluiten met behulp van de AI-tool Transkribus;
• handgeschreven teksten uit procesdossiers te transcriberen en te interpreteren.

Inhoud vak

Dit mastervak richt zich op handgeschreven civiele procesdossiers uit de periode 1716-1730 van het Hof van Friesland. Deze zijn afkomstig uit de collectie van Tresoar, het Fries Historisch en Letterkundig Centrum te Leeuwarden. Het corpus omvat 2.273 dossiers en bestrijkt zeven jaar vóór en zeven jaar ná de herziening van de Landsordonnantie van 1602 in 1723. Centraal in dit mastervak staat het juridische begrip iniuria, dat betrekking heeft op belediging en mishandeling van personen. Studenten werken in groepsverband aan de analyse van een specifiek civiel procesdossier en transcriberen een deel van de originele handgeschreven dossiertekst met behulp van de AI-tool Transkribus. Daarnaast voeren studenten individuele opdrachten uit over receptie van Romeins recht in Europa. De resultaten van de opdrachten worden gepresenteerd tijdens werkgroepen. Het vak wordt afgesloten met een symposium in Friesland.

Thema’s die bij het vak aan bod komen zijn onder meer:

• geschiedenis van de vroegmoderne tijd;
• gerechtelijke instanties in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden;
• procesrecht;
• privaatrecht;
• Fries recht;
• Romeins recht;
• receptie van Romeins recht in Europa;
• AI-tool Transkribus;
• paleografie.

Aanvullende informatie onderwijsvormen

Dit vak omvat een intensief onderwijsprogramma van drie weken, bestaande uit hoorcolleges en werkgroepen (zie het rooster en aanvullende informatie op Canvas). Van studenten wordt verwacht dat zij zich grondig voorbereiden en actief deelnemen aan de sessies, waarbij aanwezigheid essentieel is.

Binnen het programma zijn twee excursies opgenomen. De eerste excursie leidt naar het Noord-Hollands Archief in Haarlem. De tweede excursie vormt de afsluiting van het vak en vindt plaats in Friesland. Tijdens deze excursie presenteren studenten op een symposium hun onderzoeksresultaten voor experts op het vakgebied. Op dezelfde dag wordt tevens een historische locatie bezocht.

Toetsvorm

De eindopdracht omvat, naast de presentaties en opdrachten tijdens de werkgroepen, een schriftelijke onderzoeksopdracht en een mondelinge presentatie.

Literatuur

Nader op te geven via Canvas.

Aanvullende informatie doelgroep

Dit vak is, naast reguliere studenten Rechtsgeleerdheid, tevens toegankelijk voor studenten Geschiedenis en andere bijvakstudenten.

Overige informatie

Van studenten wordt een grondige voorbereiding, actieve participatie en consequente aanwezigheid verwacht.

Aanbevolen voorkennis

Mastervakken binnen de faculteit kunnen uitsluitend worden gevolgd door studenten die beschikken over een diploma dat toelating biedt tot een masteropleiding.