Media, macht en technologie: Inzicht in het publieke debat

Doel vak

Na afronding van deze cursus kan de student:

• De onderlinge afhankelijkheden tussen de media/journalisten, politieke actoren en het publiek in theoretische termen identificeren;
  
• Op basis van theorie de effecten van mediaberichtgeving op het gedrag van politici en politieke partijen en het algemene publiek verklaren en voorspellen (verschillende effecten op groepen gebruikers/kiezers van verschillende mediakanalen en berichten);
  
• Actuele mediagerelateerde kwesties in de publieke sfeer theoretisch en praktisch interpreteren;
  
• Effecten van mediaberichtgeving via sociale en traditionele media op de samenleving als geheel verklaren en voorspellen (in termen van bijvoorbeeld polarisatie of politieke participatie);
  
• De structuur van retorische strategieën herkennen en analyseren die worden gebruikt om standpunten van burgers in publieke debatten te beïnvloeden en strategisch argumenten formuleren, in de context van een debat, om standpunten overtuigend te verdedigen;
  
• Reflecteren op ethische, normatieve en juridische aspecten van actuele mediagerelateerde kwesties in de publieke sfeer en van daaruit aanbevelingen doen aan verschillende actoren (journalisten, mediabedrijven of politieke actoren).

Inhoud vak

Deze cursus richt zich op hoe de media, politieke actoren (de overheid, ministeries, politici, politieke partijen, bedrijven, belangengroepen en sociale bewegingen) en burgers elkaar beïnvloeden. Daartoe gaan we in op het veranderende medialandschap, waarbij we kijken naar de rol van technologische platforms, hun algoritmen en de veranderende patronen in de productie, distributie en consumptie van politieke informatie. De mediatisering van de politiek en de onderlinge afhankelijkheid en invloed van media en politiek (de zogenaamde 'media-politiek-media cyclus' van o.a. Gadi Wolfsfeld) staat centraal in de discussies van de cursus.

De politieke invloed van media(bedrijven), de toenemende concentratie van media-eigendom en de mate van pluriformiteit van het medialandschap hebben allemaal invloed op het gedrag van politici en de politieke informatie die burgers ontvangen. Tijdens de cursus kijken we naar het veranderende mediagedrag van burgers, het gebruik van sociale en traditionele media en het bestaan en de effecten van de zogenaamde 'filter-bubbels' of echo-kamers. We bespreken wanneer en hoe 'selectieve blootstelling' de interactie van burgers met het media-ecosysteem beïnvloedt. Daarnaast bespreken we de determinanten van de productie en consumptie van politieke informatie, maar ook de mate waarin burgers nieuws vermijden en de gevolgen daarvan voor democratische resultaten. We analyseren in welke mate politieke instellingen en actoren afhankelijk zijn van massamedia en gevormd worden door 'medialogica'.

Belangrijke theorieën uit de sociologie, communicatiewetenschap en politicologie komen tijdens de cursus aan bod. Sommigen stellen dat sociaal-economische ontwikkelingen van groot belang zijn voor het medialandschap en voor de politieke kennis van burgers. In deze cursus wordt in detail gekeken naar de manier waarop economische, technologische en sociale veranderingen het functioneren van de media beïnvloeden en op hun beurt hoe de media-ecosystemen het gedrag van burgers en democratieën in het algemeen beïnvloeden.

Bij het analyseren van de relatie tussen het media-ecosysteem en de politieke sfeer denken we vanuit verschillende perspectieven na over de rol van traditionele en nieuwe massamedia in moderne democratieën. Sommigen zien een belangrijke rol voor de media als controleurs van de machthebbers (de zogenaamde 'waakhondfunctie'), terwijl anderen de media afschilderen als 'schoothondjes' omdat ze de macht volgen en niet kritisch zijn in hun berichtgeving over bureaucratieën en machtige bedrijven (zie bijvoorbeeld het werk van Noam Chomsky).

Daarnaast staat retoriek centraal in de dynamiek tussen politiek, media en samenleving. Met andere woorden, het effectief gebruiken van taal om ideeën over te brengen en burgers te beïnvloeden is een routinepraktijk voor politici en mediaspelers. Als we beter begrijpen hoe retoriek werkt, kunnen we de machtsdynamiek in deze drie verschillende sferen (politiek, media en maatschappij) beter begrijpen. “Retoriek is wat woorden macht geeft. Dus, kennis van retoriek rust je als burger uit, zowel om macht uit te oefenen als om je ertegen te verzetten” (Auden, 1939 geciteerd door Leith, 2011). Om al deze redenen worden studenten tijdens deze cursus getraind in het oefenen van retoriek binnen de context van een debat om een standpunt te bespreken en te verdedigen over een actueel onderwerp dat van invloed is op de politieke en mediasfeer en de samenleving in het algemeen. Studenten voeren een debat in teamverband met medestudenten en verdedigen hun standpunten door middel van retoriek. Bekijk alle details over deze activiteit in het Handboek Debat dat beschikbaar is op Canvas.

Aanvullende informatie onderwijsvormen

Toetsvorm

Om een cijfer te krijgen voor deze cursus:

• Studenten moeten slagen voor het individuele digitale examen (cijfer ≥ 5,5). Het examen telt voor 80% mee in het eindcijfer.
• Voltooi de debatopdracht en neem deel aan het teamwerk (2 punten).

Aanwezigheid tijdens de werkgroepen is verplicht.

Tijdens de cursus bereid je je individueel en in groepjes voor op het debat door verschillende voorbereidende opdrachten te maken. Het maken van deze voorbereidende opdrachten is een voorwaarde om deel te kunnen nemen aan het debat en een cijfer te krijgen voor deze cursus.

Alle onderdelen van de debatopdracht moeten voldoende zijn om mee te tellen voor het eindcijfer. De onderdelen van de debatopdracht omvatten in volgorde:

1. TrainTool oefeningen
2. Debatkaarten
3. Debatvoorstelling
4. Jury Essay

Studenten die de Traintool-oefeningen niet inleveren en/of een beoordeling van onvoldoende krijgen voor een van de drie beoordeelde onderdelen (nummer 2, 3 en 4 hierboven), moeten de gehele debatopdracht opnieuw inleveren.

Literatuur

• Wolfsfeld, G. (2022). Making Sense of Media and Politics: Five Principles in Political Communication (2nd ed.). Routledge
• Syllabus van aanvullende verplichte literatuur wordt op Canvas gepubliceerd.

Aanvullende informatie doelgroep

• Tweedejaars studenten bachelor Communicatiewetenschap en Tweedejaars studenten bachelor Sociologie.
• Studenten van de minor Communicatiewetenschap, de minor Journalistiek en de minor Sociologie.
• Bijvakstudenten.

Overige informatie

De onderwijstaal van deze cursus is ‘tweetalig’, dat betekent dat de hoorcolleges in het Engels worden verzorgd, maar dat de werkcolleges gescheiden in Engels of Nederlands worden aangeboden. Volg je de Nederlandstalige opleiding, teken dan (indien intekening mogelijk is) in voor de Nederlandstalige werkgroepen.