Islamitische theologie/Kalam

2026-2027

Algemene informatie

Vakcode G_BATRSAL027
Studiepunten 6 EC
Periode P2
Vakniveau 300
Onderwijstaal Nederlands
Faculteit Fac. der Sociale en Geesteswetenschappen
Vakcoördinator dr. M. Ajouaou
Examinator dr. M. Ajouaou
Docenten dr. M. Ajouaou

Praktische informatie

Voor dit vak moet je zelf intekenen. De inteken- en afmeldtermijnen staan op VU.nl

Onderwijsvorm Werkcollege, Hoorcollege

Doelgroepen

Dit vak is ook toegankelijk als:

Doel vak

Na afronding van deze module:

  • kan de student het ontstaan en de ontwikkeling van Kalām scholen (Islamitische theologie) beschrijven;
  • kan de student tenminste 5 discussiepunten onder de belangrijkste moslimtheologen uit de klassieke periode (700-1200) van islamitische theologie/ Kalām weergeven;
  • kan de student de algemene principes van de islam en de principes van de mu‘tazila en de repliek van Ash‘ariyya benoemen en uitleggen;
  • kan de student het verschil tussen islamitische scholen weergeven;
  • kan de student de theologische uitgangspunten van verschillende oude en nieuwe islamitische stromingen vergelijken en analyseren;
  • leert de student aan de hand van casuïstiek methodieken (kennen) om de toepassing van de inzichten van/uit de Kalām te vergemakkelijken;
  • is de student vertrouwd met het brede spectrum en de verschillende dimensies (leer, praxis, zingeving, ethiek. ideologie) van de islamitische religiositeit en de plaats van Kalām daarin;
  • kan de student daarnaast het voorgaande in de huidige context plaatsen.

Inhoud vak

Dit vak behandelt centrale thema's uit de islamitische theologie: de definities van de islamitische godsdienst, betekenis van de islamitische geloofsbelijdenis, enkele belangrijke islamitische begrippen, de zes geloofspunten en de zuilen van de islam, het begrip God en goddelijke eigenschappen, profeetschap in de islam, hiernamaals, de predestinatieleer en de vrije wil, goed en kwaad (ethiek), het begrip ‘majeure zonden’ en de meetlat van geloof en secularisatie. In de module komen de belangrijkste principes van de pre-Kalām scholen aan de orde (Khawāridj en Mardji’a, Quadarriya en Djabriyya) en Kalām scholen (Mu‘tazila, Asj’ariyya en Maturdiyya). De studenten passen de opgedane inzichten toe op de hedendaagse religiositeit van moslims. Dit geschiedt middels casuïstiek, opdrachten en discussie in werkgroepen.

Aanvullende informatie onderwijsvormen

Hoorcolleges en werkcolleges

Te ontwikkelen vaardigheden:

A) Academische vaardigheden: Analyseren, logisch redeneren,

vraagstelling formuleren, literatuuronderzoek doen, praktijkonderzoek opzetten,

stage uitvoeren; zelfstandig leren studeren.

B) Methodologische vaardigheden: Onderzoekmethodieken van

verschillende vakdisciplines toepassen; onderzoeksresultaten analyseren,

interpreteren en beoordelen; vergelijken van religieuze tradities (met het oog

op de dialoog).

C) Hermeneutische vaardigheden: Interpreteren van bedoelingen in

levensbeschouwelijke teksten en praktijken; integreren in en confronteren met

bestaande theorieën; eigen theoretische positiebepaling verwoorden.

D) Over vakkennis beschikken: Vakkennis op het gebied van de

eigen religie en levensbeschouwing en die van anderen; vakkennis van

religiewetenschappen; vakkennis van relevante aanverwante wetenschappen.

E) Toepassingsvaardigheden (link met de praktijk): Analyseren

van actuele kwesties; aanleveren van achtergrondinformatie bij actuele

kwesties; professionele vaardigheden qua presentatie.

F) Communicatieve vaardigheden: Schrijven, presenteren,

uitleggen, feedback geven, een dialoog kunnen aangaan.

G) Integratievaardigheden (algemene ontwikkeling): Belang van

het vakgebied kunnen uiteenzetten in een bredere maatschappelijke of

wetenschappelijke context; wetenschappelijke en maatschappelijke

ontwikkelingen kunnen inbrengen in het eigen vakgebied.

H) Zelfreflectie: Eigen

levensbeschouwelijke positie verwoorden en in verband kunnen brengen met andere

posities.

Toetsvorm

  • Schriftelijk tentamen (50%)
  • Tussentijdse opdrachten (schriftelijke opdrachten en presentaties) (50%).

Voor het schriftelijke tentamen (eindtoets) dient de student minimaal een 5 behaald te worden.

Aanwezigheidsplicht: 80%. Raadpleeg begin van de module de studiehandleiding voor meer informatie over het succesvol afronden van het vak.

Het gebruik van AI (zoals ChatPT) om de schrijfopdrachten te maken is niet toegestaan. Het wordt beschouwd als vorm van plagiaat.

Literatuur

  • Winter, Tim (ed.). Classical Islamic Theology. Cambridge: Cambridge University Press, 2008. [Note: Deze bron is te raadplegen via de universiteitsbibliotheek.]
  • Ajouaou, Mohamed. Wie is moslim? Geloof en Secularisatie onder Westerse Moslims. Zoetermeer: Meinema, 2014.
  • Syllabus.

Aanvullende informatie doelgroep

Alle doelgroepen